ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٦٦ - معنى آيات

يا بلاى ديگرى كه آنان را ناراحت ميكند به آنان برسد.

((فَإِنَّ الْإِنْسانَ كَفُورٌ)) مصيبتها را بحساب مى‌آورد امّا نعمتها را انكار مى نمايد، سپس خداوند بيان ميفرمايد كه تمام نعمتها از جانب پروردگار است.

((لِلَّهِ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ)) يعنى: حق تصرف در آسمانها و زمين و ما بين آنها و تدبير امور آنها بر طبق حكمت از آن خداوند است.

((يَخْلُقُ ما يَشاءُ)) آنچه از انواع و اقسام موجودات كه بخواهد مى‌آفريند.

((يَهَبُ لِمَنْ يَشاءُ إِناثاً)) بهر كس از بندگانش كه بخواهد دختر ميدهد، و ديگر پسر نميزايد.

((وَ يَهَبُ لِمَنْ يَشاءُ الذُّكُورَ)) و بهر كس كه بخواهد پسر ميدهد، و ديگر دختر نميزايد.

((أَوْ يُزَوِّجُهُمْ ذُكْراناً وَ إِناثاً)) يعنى: يا آنكه به آنان هم فرزندان پسر ميدهد، هم فرزندان دختر، عرب ميگويد: «زوجت ابلى» يعنى: شتران كوچك و بزرگم را گرد هم آوردم‌[١].

[١] تفسير نور الثقلين جلد ٤ صفحه ٥٨٦،( در روايت ابى الجارود از حضرت باقر( ع) روايت شده است در تفسير آيه فوق يَهَبُ لِمَنْ يَشاءُ إِناثاً فرموده‌اند يعنى به آنان دخترانى ميدهد كه با آنان پسر نميدهد، وَ يَهَبُ لِمَنْ يَشاءُ الذُّكُورَ يعنى به آنان پسرانى ميدهد كه با آنان دختر نيست، أَوْ يُزَوِّجُهُمْ ذُكْراناً وَ إِناثاً يعنى: بهر كس هم كه بخواهد پسر و دختر را با هم ميدهد يعنى بيكنفر هم پسر و هم دختر ميدهد).

در روايت ديگرى حضرت رضا( ع) از اين آيه يك استفاده فقهى فرموده‌اند علل الشرائع جلد ٢ صفحه ٥٢٤ چاپ نجف باب ٣٠٢( از محمد بن( سنان است كه حضرت رضا( ع) جزء پاسخهايى كه بمسائل او داده است نوشته‌اند: علت آنكه مال پسر براى پدر بدون اجازه‌اش حلال است اينست كه پسر بپدر بخشيده شده است و دليل آن اين آيه است:(يَهَبُ لِمَنْ يَشاءُ إِناثاً ...) علاوه بر اينكه مسئوليت نفقه پسر چه كوچك باشد چه بزرگ با پدر است، و نيز منسوب بپدر است و او را براى پدر فرا ميخوانند بدليل قوله عزّ و جلّ‌(ادْعُوهُمْ لِآبائِهِمْ هُوَ أَقْسَطُ عِنْدَ اللَّهِ) و بدليل فرموده پيامبر خدا٦ كه ميفرمايد:

« انت و مالك لابيك»

ولى مادر اينطور نيست، نميتواند از مال فرزند بدون اجازه پدرش چيزى بر دارد براى اينكه پدر مسئوليت مخارج پسر را بعهده دارد، ولى هيچگاه مخارج فرزند بر مادر واجب نميگردد)