ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢٣ - معنى آيات

سبك ذوى العقول مورد خطاب قرار گرفته‌اند بطرز ذوى العقول هم جمع بسته شده‌اند، همانگونه كه در جاى ديگر فرموده است‌( فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ‌)[١] و نظير آن در كلام عرب بسيار است ...

و پيش از اين بحدّ كفايت از اين مثالها ياد آور شده‌ايم.

و اينكه فرموده است:( ثُمَّ اسْتَوى‌ إِلَى السَّماءِ) از آن فهميده ميشود كه خداوند آسمان را بعد از زمين و پس از آفرينش روزى جنبندگان زمين آفريده است، و خداوند در جاى ديگر فرموده است‌( وَ الْأَرْضَ بَعْدَ ذلِكَ دَحاها)[٢] بنا بر اين فهميده شد كه زمين آفريده شده بود ولى گسترش نيافته بود، پس از آنكه خداوند آسمان را آفريد آن گاه بعد از آن زمين را گسترش داد.

و علّت آنكه خداوند اوّلا آسمان را بصورت گاز و دود آفريده سپس آن را بصورت آسمانهايى رويهم، و سپس آن را با چراغهايى تزئين فرموده است تا اين آفرينش دليل باشد بر آنكه خداوند بذاته مقتدر است و از هيچ عملى عاجز نخواهد بود، و ذاتا عالم است و چيزى بر او پنهان نخواهد ماند، بى نياز است و محتاج كسى نيست، و ما سواى او همگان بدرگاه حضرتش نيازمند و محتاجند.

(فَقَضاهُنَ‌) يعنى آسمان و زمين را بصورت هفت آسمان محكم، و

[١] سوره انبياء: ٢١ آيه ٣٣( يعنى هر يك از ماه و خورشيد، در مدار خود شناورند، كه در اينجا نيز براى ماه و خورشيد كه غير ذوى العقول هستند( يسبحون) بسبك ذوى العقول جمع آورده شده است

[٢] سوره نازعات: ٧٩ آيه ٣٠ يعنى:( زمين را پس از آفرينش آسمان گسترش داد)