ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١١٠ - معنى آيات

پيامبر اسلام حضرت محمد ٦ متفرّق نشدند مگر پس از آنكه پى بردند او بر حق است، ولى از روى حسادت و از ترس آنكه رياستشان از بين رود تفرقه انداختند.

((وَ لَوْ لا كَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِنْ رَبِّكَ إِلى‌ أَجَلٍ مُسَمًّى لَقُضِيَ بَيْنَهُمْ)) يعنى: اگر وعده الهى نبود و اينكه خبر داده است آنان را تا وقت معينى باقى خواهد گذاشت، و عذاب را از آنان هم اكنون تأخير خواهد انداخت، ميان آنان حكم ميفرمود و فيصله ميداد، و آن عذابى را كه استحقاقش داشتند بزودى بر آنان نازل ميفرمود.

و بعضى گفته‌اند يعنى: اگر نبود وعده الهى در مورد تأخير عذاب آنان تا روز قيامت كه همان اجل نامبرده است حتما كار آنان را ميساخت و اهل باطل را هلاك كرده، طرفداران حق را پاداش نيك ميداد.

((وَ إِنَّ الَّذِينَ أُورِثُوا الْكِتابَ مِنْ بَعْدِهِمْ لَفِي شَكٍّ مِنْهُ مُرِيبٍ)) يعنى:

يهود و نصارى كه پس از قوم نوح و ابراهيم و موسى و عيسى و احبار كتاب را از آنان ارث بردند درباره قرآن و محمّد ٦ شكى دارند كه سخت بترديدشان افكنده است.

و از سدى نقل شده است كه خداوند بدينوسيله بيان فرموده است كه احبار اهل كتاب با اينكه معرفت داشتند انكار حق نمودند، و عوام آنان در كتابشان شك داشتند، و دليل اين مطلب هم اين آيه است:(الَّذِينَ آتَيْناهُمُ الْكِتابَ يَعْرِفُونَهُ) يعنى اهل كتاب، كتاب را بخوبى ميشناسند.

و بعضى هم گفته‌اند يعنى: آنان كه قرآن را پس از اهل كتاب به ارث برده‌اند كه اعراب باشند درباره آن سخت بشك اندرند، و چنانچه خوب‌