النجاة - ابن سينا - الصفحة ٣١ - پيوند دفترهاى متافيزيك با يكديگر
آمدى است براى متافيزيك و گزيده نادرستى است از دفترهاى ٢ تا ٤ فيزيك و آن را كار يكى از شاگردان مىدانند. شايد هم خود استاد چنين شايسته ديد كه شنوندگان خود را پيش از آگاهى از متافيزيك با گزيدهاى از انديشههاى او در فيزيك درباره جنبش و بىكرانگى اگر چه با شتابزدگى هم باشد آشنا سازد.
به گفته اسكندر دروغين آن را ازين روى پيش از لاندا گذاردهاند كه آن براى «بتا» گاما، اپسيلون» و لاندا براى «زتا، اتا، تتا» نگارش دوم بشمار مىآيد.
١٢- دفتر لاندا يا لام كه هم در گزارش آنچه در آن هست و هم در جايگاه آن دشواريهاى چشمگيرى هست. مترجمان نوين به جز هاملين از بونيتس تايگروراس كه از گسستگى آن سخن مىدارند مىگويند كه لاندا كه در بودن ان از ارسطو سخنى نيست دفترى است جداگانه و موضوع يگانه آن هم اينست كه بود يك جنباننده ناجنبنده جهانى و طبيعت روحانى آن را روشن بدارد. چنان كه هاملين هم گفته است ما نمىتوانيم اين سخن را بپذيريم. چه اگر در لاندا از هيچ دفتر ديگرى آشكارا يادى نيست، و در بررسى از گوهر از زتا هيچ نامى برده نمىشود، و اگر در دفترهاى ديگر بازگشت به لاندا بسيار كم است، و يا آنكه يقينى نيست، چون كه فصل ١١ زتا بند٢١ a ٧٣٠١ بهترست كه بگوييم كه آن به موونو باز مىگردد، و اگر برخلاف گفته راس (١: ٢٧ ديباچه) مىگويم كه فصل دوم اپسيلون بند٩١ a ٧٢٠١ و فصل هفتم كاپا بند٩٣ a ٤٦٠١ به خود لاندا باز مىگردد، و سرانجام اگر بايستى انگاره كريشKriche و گوندك مايرGoendeckmeyr را كه فصل ١- ٥ لاندا را با فصل ١- ٨ پيوسته مىدانند، كنار گذاشت و نپذيرفت؛ نبايد هم بگوييم كه لاندا خود بسنده است و جداگانه است، و هيچ پيوند با ديگر بخشهاى متافيزيك ندارد. بازگشتها را ارزش دوم است، چون مىشود كه آشكار هم نباشند. برانديس و هاملين درست گفتهاند كه كاوش فصل چهارم لاندا در برخى از پرسشهاى بتا ياد شده مانند آپورى ششم كه در فصل سوم آغاز مىگردد. از اين گذشته پيوند درونى برخى از بندهاى لاندا با بندهاى ديگر دفترها خود روشن است. هستى گوهر بىجنبش كه در متافيزيك از آن كاوش مىشود و شالوده آن در پايان فصل نخستين اپسيلون ريخته شده؛ همين خود ارزش گزارشى را كه در فصلهاى ششم تا هشتم لاندا از نخستين جنباننده داده شده است مىرساند. پيوندهاى لاندا با زتا هم روشن است.