چهره های درخشان زیادی از سادات علوی، و دانشمندان و دانشوران بسیاری از علمای اسلام در سرزمین سامرا عمری را سپری کرده یا در حول و حوش تربت عسکریین علیهماالسلام دفن گشته اند که ما تنها نام برخی از آنها را در این دفتر تقدیم می کنیم:
١ - محمد بن حسین، از نوادگان امام حسن علیه السلام.
٢ - محمد بن صالح، از سادات حسنی و از شاعران شهید شیعه.
٣ - عبید الله بن عبدالله، از سادات حسنی که روزگاری نیز در کوفه امیر بوده است.
٤ - ابوالفضل محمد بن جعفر، فرزند حسن مثنی، پسر امام حسن مجتبی علیه السلام که در زندان عباسیان شهید شد.
٥ - موسی بن محمد، فرزند سلیمان بن داود، پسر حسن المثنی بن الامام الحسن علیه السلام.
٦ - محمد بن قاسم، از نوادگان امام سجاد علیه السلام.
٧ - قاسم بن عبدالله، فرزند حسین بن علی زین العابدین علیه السلام.
٨ - علی المکفل، از نوادگان زید شهید، فرزند امام سجاد علیه السلام.
٩ - علی بن ابراهیم بن علی بن عبیدالله فرزند حسین اصغر پسر امام سید الساجدین علیه السلام که در جلو خانه جعفر فرزند معتمد خلیفه ی عباسی، او را کشتند و قاتلش شناخته نشد.
١٠ - زید بن موسی معروف به زید النار، فرزند امام موسی کاظم علیه السلام.
١١ - عبدالله بن حسین، از نوادگان جعفرطیار. [١] .
١٢ - عثمان بن سعید عمری که عسکری نیز خوانده می شود، بزرگمردی که اولین نائب خاص از نواب اربعه ی مولا ولی عصر روحی فداه می باشد.
١٣ - ابو الحسن علی بن محمد سمری یا سامرائی، آخرین نائب خاص از نائبان چهارگانه حضرت بقیة الله عجل الله فرجه.
١٥ - ابوزکریا یحیی بن عبدالحمید حمانی، خطیب بغدادی پس از آن که او را با اوصافی چون: صدوق، ثقه می ستاید، می گوید که از او نقل شده که گفت: مات معاویه علی غیر ملة الاسلام؛ معاویه در حالی از دنیا رفت که مسلمان نبود، سپس می نویسد:
حمانی در سال ٢٢٨ ق. در ماه رمضان، در سامرا وفات یافت و او نخستین کس از محدثان متقدم بود که در سامرا درگذشت. [٢] .
١٦ - ابراهیم بن عباس صولی کاتب (١٧٦ - ٢٤٣ ق.) از شاعران بزرگ شیعی و از ستایشگران آل عدالت علیهم السلام شاعر امام رضا علیه السلام که حضرت نسبت به او بیش از دعبل خزاعی التفات می فرمود و ابراهیم را بر او مقدم می داشت و دعبل خزاعی نیز می گفت:
اگر ابراهیم به شعر روی آورد ما را جا خواهد گذاشت و دیگر برای ما جایی در عرصه شاعری نخواهد ماند.
١٧ - جعفر بن علی الهادی علیه السلام معروف به جعفر کذاب و تواب.
١٨ - سید احمد، پسر امام ابوالحسن هادی علیه السلام.
١٩ - زید بن علی، پسر امام علی النقی الهادی علیه السلام.
٢٠ - عبدالله بن علی، پسر امام ابوالحسن هادی علیه السلام.
٢١ - سید علی، پسر امام ابوالحسن الهادی علیه السلام.
٢٢ - موسی بن علی، پسر امام علی النقی الهادی علیه السلام.
٢٣ - علیه بنت الامام علی النقی علیه السلام.
٢٤ - ابوالعباس احمد نجاشی، نویسنده ی کتاب
معروف رجال نجاشی، که به اعتقاد بعضی بهترین و معتبر ترین کتاب در علم رجال است، این بزرگ رجالی شیعه - که رحمت خدا بر او باد - در سال ٣٧٢ متولد و در سال ٤٥٠ در مطیر آباد وفات یافته است، مطیر آباد یا «میطره» روستایی است در نواحی سامرا.

پی نوشت ها:
(١) مشاهده العترة الطاهرة، ص ١٠٩.
(٢) مأثر الکبراء فی تاریخ سامرا، ج ٢، ص ٣٠٤ به نقل از تاریخ بغداد.
منبع: گزیده سیمای سامرا سینای سه موسی؛ محمد صحتی سردرودی؛ نشر مشعر چاپ اول بهار ١٣٨٨.