دانشنامه امام هادی علیه السلام - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٠٣٠ - و برهانه
و برهانه
«برهان» به معنی سفید شدن و روشن گشتن شیء است و روشنترین و مؤکّدترین
و محکمترین دلیل بر مدّعا را «برهان» مینامند و لذا بایستی همواره مقتضی
صدق و درستی مدّعا باشد. یکی از اسماء خداوند، «برهان» است. امام هادی
علیه السلام، خداوند را در دعاهای خود اینگونه صدا میکند: «یا سُبْحانُ
یا غُفْرانُ یا بُرْهانُ یا سُلْطانُ...».[١] .
ای منزه، ای آمرزنده،
ای برهان، ای پادشاه... چرا که به وجود خداوند متعال، حق از ناحق روشن
میشود و او روشنترین و مؤکدترین و محکمترین دلیل بر وجودِ خودش است و
همواره مقتضی صدق و درستی است. در قرآن کریم میخوانیم: «یآ أَیهَا
النَّاسُ قَدْ جَآءَکُم بُرْهَانٌ مِّن رَّبِّکُمْ وَ أَنزَلْنَآ إِلَیکُمْ
نُورًا مُّبِینًا».[٢] .
ای مردم، دلیل روشنی از طرف پروردگارتان برای
شما آمد و نور آشکاری به سوی شما نازل کردیم. در احادیث فراوانی «برهان»
به پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله و «نور» به علی علیه السلام تفسیر شده
است. چرا که پیامبر صلی الله علیه وآله، روشنترین و محکمترین دلیل بر
وجود خداوند و راه مستقیم است. قال الصادق علیه السلام: «البُرْهانُ
مُحَمَّدٌ صلی الله علیه وآله وَ النُورُ عَلی علیه السلام».[٣] . امام
صادق علیه السلام فرمودند: برهانْ پیامبر اکرم محمّد صلی الله علیه وآله
است و نور، علی علیه السلام میباشد. در بعضی از احادیث «نور» و «برهان» به
چهارده معصوم علیهم السلام تفسیر شده است. چرا که ائمّه معصومین علیهم
السلام بر کمال ذات خداوند دلالت میکنند و روشنترین و مؤکدترین و
محکمترین دلیل بر افعال و صفات خداوند میباشند.
پی نوشت ها:
(١) بحارالانوار، ج ٩٢، ص ٣٧٦.
(٢) سوره مبارکه نساء، آیه ١٧٤.
(٣) تفسیر العیاشی، ج ١، ص ٢٨٥.
منبع: پرچمداران هدایت، تدبری در زیارت جامعه کبیره؛ سید احمد سجادی؛ انتشارات اسوه؛ چاپ اول خرداد ١٣٨٨.