دانشنامه امام هادی علیه السلام - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٥٧٨ - زکات فطره
زکات فطره
زکات فطره نخستین چیزی است که در اسلام مقرر شد، و فقها در اصطلاح آن را
بر زکات بدنها اطلاق کردند، زکات فطره بر تمام مردم چه مسلمان باشند چه
کافر، بزرگ باشند، یا کوچک، مرد باشند و یا زن واجب است. امام ابوالحسن
الهادی علیهالسلام، در نامهای به ابراهیم بن محمد همدانی چنین نوشت:
«فطره
بر تو و بر تمام مردم واجب است، و هرکس که عائله و نانخور تو باشد، از مرد
و زن، کوچک و بزرگ، آزاد و برده، شیرخواره و غیرشیرخواره، به وزن شش رطل
مدنی باشد بپردازی و هر رطلی صد و نود و پنج درهم است، بنابراین یک فطره
هزار و صد و هفتاد درهم میشود» [١] .
ابراهیم بن محمد همدانی میگوید:
روایات
درباره فطره مختلف بود، من نامهای به امام ابوالحسن، صاحب العسکر
علیهالسلام نوشتم و از آن بزرگوار پرسیدم، امام در پاسخ من نوشت: «فطره به
اندازه یک صاع از خوراکی است که مردم شهر میخورند، بنابراین مردم مکه ،
یمن، طایف، اطراف شام، یمامه، بحرین، عراق عرب و عجم، فارس، اهواز و کرمان،
خرما، و مردم نواحی شام، کشمش، و مردم جزیره، موصل و همه مردم جبال، گندم و
یا جو و مردم طبرستان (مازندران)، برنج، و مردم خراسان، گندم - جز مردم
مرو و ری که باید کشمش بپردازند - و مردم مصر، گندم، باید بدهند. و غیر
اینها، مردم جاهای دیگر از بیشترین چیزی که میخورند و مردم عرب بادیهنشین
باید کشک بپردازند. و فطره بر تو و بر همه مردم واجب است...» [٢] . قاعده
کلی در مورد فطره همان قوت غالب مردم همان شهری است که شخص در آن زندگی
میکند مانند: گندم و جو، و مقدار واجب برای هر کسی یک صاع است یعنی به وزن
تقریبی سه کیلو و پرداخت بهای آن نیز مطابق فتوای فقها کفایت میکند.
(١) وسائل الشیعه: ٦ / ٢٣٧.
(٢) وسائل الشیعه: ٦ / ٢٣٨.
منبع: تحلیلی از زندگانی امام هادی؛ باقر شریف قرشی؛ مترجم محمدرضا عطائی؛ کنگره جهانی حضرت رضا ١٣٧١.