شناخت نامه شيخ ابوالفتوح رازي - زمانی نژاد، علی اکبر - الصفحة ٣٤٠
هجرى نقض عهد كردند، از آن جهت كه بنوبكر هم پيمان قريش با خزاعيان هم عهد پيامبر صلى الله عليه و آله درگير شدند و يكى از خزاعيان را كشتند و پس از مصافى كه در ميان واقع شد، قريش به هزيمت و كشتار خزاعه افتادند (از سويى هم حادثه ابوبصير، زندانىِ گريخته كه رسول پيامبر صلى الله عليه و آله بود، در تحريك قريش نقض عهد بى تأثير نبوده است). شيخ خزاعه با جماعتى از خزاعيان جهت شكايت از قريشيان قصد مدينه كردند و مردى را از پيش فرستادند كه پيامبر صلى الله عليه و آله را آگاه نمايد. آن مرد برفت و پيامبر صلى الله عليه و آله را باخبر ساخت و از پس او بديل و خزاعيان به مدينه وارد شدند و كم و كيف نقض عهد قريش را به حضور پيامبر صلى الله عليه و آله باز گفتند. پس پيامبر صلى الله عليه و آله آهنگ جنگ قريش نمود و خزاعيان را با شيخ خود باز گردانيد. از ديگر سو، قريش از پيشامد نقض عهد و شكايت بديل بترسيدند و ابوسفيان بن حَرب را روانه مدينه نمودند كه ديگر بار عهد تازه كند و مدت صلح او در افزايد.
ابوسفيان راه مدينه در پيش گرفت و در راه بديل را ديد كه باز مى گردد. سعى نمود كه از ملاقات او با پيامبر صلى الله عليه و آله خبرى بگيرد، وليكن موفق نشد و به راه خود ادامه داد تا به مدينه رسيد. وى با پيامبر صلى الله عليه و آله و فاطمه و على و ابوبكر و عمر ديدار كرد و در تجديد عهد كوشيد، وليكن با نااميدى به مكه بازگشت.
پيامبر صلى الله عليه و آله در دهم رمضان (هشتم هجرى) با ده هزار سواره و پياده روانه مكه شد و ترتيب حركت را طورى داد كه هيچ كس از سفر او مطلع نگردد. سپاهيان اسلام نزديكيهاى مكه به «مَرُّ الظَّهران» رسيدند و پيامبر صلى الله عليه و آله دستور فرود داد. قريش نمى دانستند كه پيامبر صلى الله عليه و آله از مدينه بيرون آمده و به كجا رسيده. ابوسفيان و بديل با هم، جهت بررسى احوال از مكه بيرون آمده بودند تا نزديك «مرّ الظهران» رسيده بودند. از ديگر سو، عباس عموى پيامبر صلى الله عليه و آله نيز با اهل و عيال از مكه بيرون آمده بود و به مدينه هجرت مى كرد و در راه پيامبر صلى الله عليه و آله را ديده بود و به او پيوسته بود. شبى برخاست و بر