را از شاگردان زمخشرى دانسته، بدون اينكه دليل ديگرى براى اثبات مقصود بياورد.
در روضات الجنات از طبقات الصغرا سيوطى نقل مى كند كه زمخشرى اهل خوارزم بوده و مكرر به بغداد سفر كرده است. على هذا دور نيست كه ابوالفتوح در مسافرت هاى زمخشرى، او را در رى يا جاى ديگر ملاقات كرده و مدتى نزد وى به استفاده پرداخته باشد، و لازم به ذكر نيست كه اين مقدار در صحت تعبير «شيخ ما» كافى است؛ اما در كدام سفر و ابوالفتوح در چه سن و سالى بوده و كى و در كجا اين ملاقات دست داده، بر ما پوشيده است.
جاى بسى تعجب است كه ابوالفتوح در تمام تفسيرش نامى از كشاف زمخشرى نبرده است، با اين كه بسيارى از تفاسير شيعه و سنى را نام مى برد و از آنها نقل مى كند. قاضى نوراللّه مى نويسد: «بعضى اشعار كشاف به او رسيده است، اما كشاف به نظر او نرسيده». مرحوم قزوينى پس از بررسى دقيق كه در اين باره نموده، اين طور نتيجه مى گيرد كه تأليف تفسير ابوالفتوح يا قبل از تأليف كشاف، يعنى قبل از سنه ۵۲۸، انجام گرفته يا قبل از شهرت و انتشار تأليف كشاف، و وصول نسخ آن از مكه معظمه، كه در آنجا تأليف آن به اتمام رسيده، به بلاد ايران بوده.
به نظر ما جز اين هم نمى تواند باشد. بنابراين اشعارى كه ابوالفتوح از زمخشرى در تفسير خود آورده يا از خود وى گرفته و يا از ديگران شنيده و يا از كتب ديگر او نقل كرده است.

ابوالفتوح و امين الدين طبرسى

موضوع ديگرى كه لازم است در اينجا يادآور شويم و متأسفانه هيچ يك از دانشمندان متعرض آن نشده اند، اين است كه ابوالفتوح معاصر همكار خود امين الدين طبرسى صاحب مجمع البيان (م ۵۴۸) نيز بوده است. و با اينكه طبرسى در