شناخت نامه شيخ ابوالفتوح رازي - زمانی نژاد، علی اکبر - الصفحة ٣٢٤
سنت قصه گويى در تفسيرنويسى فارسى، نبايد فراموش كرد كه ابوالفتوح از آنجا كه واعظى برجسته بود، نيز گرايشى طبيعى به ذكر قصص داشت كه در وعظ مقامى ويژه دارد. حقوقى بخشى از قصص مذكور در تفسير ابوالفتوح را گرد آورده و در مجلدى جداگانه منتشر كرده است.
روض الجنان اصولاً تفسيرى است با سبك واعظانه (همو، ۱/۲۲۴)؛ اين خصلت و نيز جامعيتى كه ابوالفتوح در كار خود به آن توجه داشته (نك: ابوالفتوح، ۱/۱ ـ ۲)، اصلى ترين ويژگيهاى محتوايى تفسير وى را مى سازند. ابوالفتوح بخش بزرگى از كتاب را به بيان احكام فقهى مورد نياز مخاطبان خود اختصاص داده است (نك: ياحقى، همان، ۳۲۹؛ قس: حقوقى، ۱/۲۳۹ ـ ۲۵۰). اين نيز كه ابوالفتوح كمتر به مباحث كلامى پرداخته و چون در آن وارد شده، به مباحثى چون: جبر و اختيار، قضا و قدر، گناهان، شفاعت، ايمان و كفر، ثواب و عقاب، سؤال و جواب در گور توجه كرده (نك: همو، ۱/۲۳۵ ـ ۲۳۶)، احتمالاً براى رعايت حال و نياز همين مخاطبان عامه و فارسى خوان بوده است. خصلت شيعى تفسير ابوالفتوح و شهرت آن باعث مى شد كه برخى مخالفان شيعه مطالب آن را در جهت مقاصد خود به نحو نادرستى گزارش كنند؛ چنان كه صاحب فضائح الروافض به تفسير او مطالبى نسبت داده كه قزوينى رازى (ص ۲۸۰ ـ ۲۸۲، ۳۰۰) به پاسخ گويى و دفاع از آن پرداخته است. آن گونه كه افندى (۲ / ۱۵۸) از تفسير ابوالفتوح استنباط كرده، وى به تصوف و كلام صوفيان نيز گرايش داشته است؛ چنان كه شيوه واعظانه نيز در تفسير او مشاهده مى شود. در واقع مؤلف گاهى در تفسير آيات به مشرب عرفاء و صوفيه ـ كه آنان را اهل معانى و اهل اشارت مى خواند (مثلاً نك: ابوالفتوح، ۲/۱۱۷ ـ ۱۱۸) ـ رفتار كرده و مباحثى را درباره اخلاص، توكل، ذكر، صبر، فقر و صدق به مذاق آنان آورده است (نك: حقوقى، ۱/۱۳۶ ـ ۱۳۹).