ـ عدم استحباب مضمضه و استنشاق به هنگام وضو.
ـ مجاز بودن خواندن نماز به هر سويى كه بر اثر تاريكى يا ابر و باد جهت آن مشخص نباشد؛ حتى اگر خلاف آن هويدا شود.
ـ جواز اعتكاف در مسجد.
پس از او ابوعلى محمد بن احمد اسكافى، معروف به ابن جنيد (م ۳۸۱) با تأليف آثارى چند به گسترش آراى ابن ابى عقيل و درك نو از فقه اجتهادى همت گماشت. او كتاب بيست جلدى تهذيب الشيعه لأحكام الشريعة و المختصر الأحمدى فى فقه المحمدى را در تدوين فقه شيعه نوشت. او از كسانى است كه عقل را به گستره اجتهاد وارد كرد و فتاوى تازه اى بر مسائل روز صادر كرد:
ـ ارث بردن زن از همه دارايى شوهر، چه منقول، چه غير منقول. ـ عدم حرمت قضاى حاجت در رو به قبله و يا پشت به آن.
ـ جواز شستن خون با آب دهان.
ـ طاهر و پاك شدن پوست مرده با دباغى.
ـ واجب نبودن وضو به هنگام غسل كردن، چه غسل واجب و چه مستحب.
شاگرد بزرگ و برجسته ابن جنيد، كه بعدها به شيخ مفيد شهره شد، ابوعبداللّه محمد بن نعمان (۴۱۳ ـ ۳۳۸) بود كه اين دگرگونى در استنباط را تكامل بخشيد. او كتاب و رساله هاى بسيارى نوشت. برخى از آراى او، كه در زير مى آيد، نشانگر رويكرد او به واقعگراى در اجتهاد است ضمن آنكه او به درك و استنباط به روايت متكى بود:
ـ ثبوت ربا در معدودات. ـ عدم اعتبار اذن ولىّ در صحت نكاح عقد باكره رشيده.
ـ جواز تطهير و پاك شدن چيز نجس با آب مضاف در حال اختيار.