شناخت نامه شيخ ابوالفتوح رازي - زمانی نژاد، علی اکبر - الصفحة ٢٦٣
۰ فَلَمّا هَبَطْنا بَطْنَ مُرٍّ تَخَرَّعَتْ خُزاعَةَ عَنّا فى حُلُولِ كَراكِرٍ ۰
صاحب مجمع [١] در لغت خزع مى فرمايد: خزع به معنى فرق است و خزاعه طايفه از بنى ازد مى باشند كه رئيس ايشان عمرو بن ربيعة بن حارث بوده. چون طايفه جرهم، كه رئيس ايشان عمرو بن حرث جرهمى بوده، به مكّه معظّمه رسيدند، بى احترامى كردند. حضرت اقدس الهى (جلّ شأنه العالى) رعاف و مورچه را بر ايشان موكّل گردانيده، پس خزاعه را بر ايشان مسلّط فرموده، ايشان را فنا كرده و متفرّق ساخته، و خود والى خانه كعبه شد. ولى خزاعه بر امارت باقى بوده تا قصىّ بن كلاب جدّ امجد حضرت ختمى مرتبت صلى الله عليه و آله آمدند و خزاعه را از حرم محترم بيرون كردند و خود والى خانه شد.
شيخ عبدالجليل القزوينى الرّازى [٢] مى نويسد كه: خواجه ابوالفتوح رازى مصنّف بيست مجلّد تفسير قرآن بوده كه تمام علماء طالب و راغب خواندن آنها شدند و مى لنگد در فهم او پاى صاحبان فهم، و اغلب آنها عربى است. و تفسير فارسى نيز داشته. صاحب روضات الجنات مى نويسد كه: «بنو خزاعة كانوا من شيعة ال محمّد و محبّيهم الأصفياء عن القديم». [٣]
شيخ رشيد بن شهرآشوب مازندرانى و شيخ منتجب الدّين بن بابويه قمى در كتاب معالم [٤] و فهرست [٥] مى نويسد كه: شيخ ابوالفتوح بن على رازى صاحب كتاب تفسير بوده، موسوم به روض الجنان و روح الجنان فى تفسير القرآن كه به فارسى تفسير فرموده و فارسى عجيبى است شيخ فقيه عبداللّه بن حمزه طوسى مى نويسد شيخ ابوالفتوح عالم و واعظ و مفسّر است.