دانش رجال از ديدگاه اهل سنت - جديدى نژاد، محمد رضا - الصفحة ٢٠٥ - ٤ صحيح مسلم
مسلم به نقل آنها پرداخته و نزد برخى حديثپژوهان معلول شمرده شدهاند، يكصد حديث است.[١] ليكن چنان كه به هنگام بررسى اعتبار صحيح البخارى گفته شد، معلول بودن بسيارى از احاديث مزبور، چندان مسلّم نيست و عدّهاى چون نووى و ابن حجر، به دفع ايراد از آنها پرداختهاند.
برخى از راويانى كه در اسناد روايات مسلم قرار گرفتهاند، راويانى متوسط الحالاند كه در طبقه دوم از جهت حفظ و اتقان قرار مىگيرند؛ يعنى روايات آنان در درجه صحيح قرار نمىگيرد و حتى عدّه قابل توجّهى از رجال اين كتاب، از راويانى هستند كه برخى از علماى جرح و تعديل، در ضعف آنان سخن گفتهاند. البته در صحيح البخارى نيز- چنان كه پيشتر گفته شد- چنين راويانى وجود دارند؛ امّا تعداد آنها در صحيح مسلم، بسيار بيشتر است؛ اگر چه تعداد آنان به طور دقيق شمارش نشده است؛ امّا با تخمينمىتوان تعداد آنها را بيشاز ٤٨٠ نفر دانست؛ زيرا گفته شده كه بخارى از ٤٣٤ نفر نقل روايت كرده كه مسلم به نقل احاديث آنان نپرداخته است و در اين عدّه، حدود هشتاد نفر از اين گونه راويان، وجود دارد و مسلم، از ٦٢٠ نفر روايت نقل كرده كه بخارى از آنها نقل نكرده و در اين عدّه، ١٦٠ نفر از اين گونه راويان وجود دارد[٢]. بنا بر اين، با توجّه به آن كه تعداد اين گونه راويان- چنان كه پيشتر گفته شد- تنها در احاديث مسندى كه بخارى آنها را بهعنوان «اصل» نقل كرده، ٣٩٦ نفر است. قاعدتاً تعداد آنان در صحيح مسلم، مىبايد بيش از ٤٨٠ نفر باشد.
به هر حال، به دليل وجود چنين راويانى در اسناد روايات صحيح مسلم، عدّهاى بر اين كتابْ خُرده گرفتهاند و علمايى مانند ابن صلاح نيز در مقام پاسخگويى برآمدهاند و در توجيه وجود چنين راويانى در اسناد احاديث صحيح
[١]. مقدمة ابن الصلاح، ص ٢١( پاورقى).
[٢]. فتح المغيث، السخاوى، ج ١، ص ٤٣؛ تدريب الراوى، ج ١، ص ٤٢.