دانش رجال از ديدگاه اهل سنت - جديدى نژاد، محمد رضا - الصفحة ٤٧ - مبحث سوم علم رجال از پيدايش تا كمال

حديث به جرح و تعديل راويان پرداختند، اين عدّه از ناقدان، كسانى بوده‌اند آشنا و آگاه به احوال رجال و احاديث، و حكم آنان در حال رجال، مورد قبول معاصران و متأخّران آنها واقع گرديد. در ذيل، اسامى چند تن از مهم‌ترين آنان مى‌آيد:

١. شُعبة بن حجاج (٨٠ يا ٨٢- ١٦٠ ق)، ٢. اوزاعى (٨٨- ١٥٧ ق)[١]، ٣. مالك بن انَس (٩٣- ١٧٩ ق)، ٤. ليث بن سعد (٩٤- ١٧٥ ق)[٢]، ٥. سفيان ثورى (٩٧- ١٦١ ق)[٣]، ٦. سفيان بن عُيَيْنَه (١٠٧- ١٩٨ ق)[٤]، ٧. عبد اللَّه بن مبارك (١١٨- ١٨١ ق)[٥]، ٨. يحيى بن سعيد قطان (م ١٩٨ ق)، ٩. عبدالرحمان بن مهدى (م ١٩٨ ق).[٦] در دوره مذكور، اگر چه عدّه زيادى از حافظان و ائمه حديث به جرح و تعديل راويان همّت گماشتند؛ امّا صرف نظر از چند كتاب مختصرى كه در اين دوره تأليف شده‌اند، هنوز كتاب‌هاى رجالى تأليف نشده بود و اقوال ائمه جرح و تعديل، به طور شفاهى بود.

با شروع نيمه اوّل قرن سوم هجرى، تأليف كتاب‌هاى رجالى به شكل جدّى آغاز شد. در اين دوره، بيشترين توجّه علماى جرح و تعديل به ضبط نام راويان احاديث و بيان احوال آنان از حيث وثاقت و ضعف معطوف گشت و كتاب‌هاى رجالى، اغلب به شكل عام به تمام مسائل علم رجال مى‌پرداختند.

مؤلّفان كتاب‌هاى قرن سوم، علاوه بر ذكر آراى خود، به درج آراى مشايخ‌

[١]. براى آگاهى از شرح حال وى، ر. ك: فصل ششم، ص ٢٢٧.

[٢]. براى آگاهى از شرح حال وى، ر. ك: فصل ششم، ص ٢٢٨.

[٣]. براى آگاهى از شرح حال وى، ر. ك: فصل ششم، ص ٢٢٩.

[٤]. براى آگاهى از شرح حال وى، ر. ك: فصل ششم، ص ٢٣٠.

[٥]. براى آگاهى از شرح حال وى، ر. ك: فصل ششم، ص ٢٣٠.

[٦]. ر. ك: أربع رسائل فى علوم الحديث( ذكر من يعتمد قوله فى الجرح و التعديل)، ص ١٧٥- ١٨٠؛ الكامل فى ضعفاء الرجال، ج ١، ص ١١٧- ٢١٠( مقدّمه).