دانش رجال از ديدگاه اهل سنت - جديدى نژاد، محمد رضا - الصفحة ٣٠ - گفتار سوم مشروعيت بحث از رجال

مستثنيات غيبت محرّم دانسته و ادّعاى اجماع مسلمانان بر جواز آن، بلكه وجوب آن نموده است.[١] ٤. جرح در شهود- چنان كه نووى و برخى ديگر گفته‌اند-، به اجماع مسلمانان، جايز است‌[٢]. بنا بر اين، جرح راويان به طريق اولى بايد جايز باشد؛ زيرا تأمّل و دقّت در امر دين، مهم‌تر و اولى از تأمّل و دقّت به خرج دادن در حقوق و اموال است.[٣] ٥. سيره جمعى از صحابيان و تابعيان و ائمه اهل حديث. گروهى از صحابيان چون: عبد اللَّه بن عبّاس، عبد اللَّه بن سلام، عبادة بن صامت، انس بن مالك، و تابعيانى مانند: شعبى (م ١٠٣ ق)[٤] و ابن سيرين (م ١١٠ ق)[٥]، در احوال راويان به بحث پرداخته‌اند و اوّل كسى كه به اين امر مبادرت ورزيد و در آن جدّيت به خرج داد، شعبة بن حجاج (٨٠ يا ٨٢- ١٦٠ ق)[٦] بود. سپس به متابعت از وى، يحيى بن سعيد قطان (م ١٩٨ ق) و احمد بن حنبل (١٦٤- ٢٤١ ق) و يحيى بن معين (١٥٨- ٢٣٣ ق)[٧] بدين كار، دست يازيدند[٨]. نيز جمع كثير ديگرى از ائمه‌

[١]. ر. ك: رياض الصالحين، ص ٤٣٢؛ شرح النووى على صحيح مسلم، ج ١، ص ٦٠.

[٢]. رياض الصالحين، ص ٤٣٢.

[٣]. در كشف الظنون، ج ١، ص ٥٨٢، به اين اولويت، تصريح شده است.

[٤]. ابو عمرو عامر بن شراحيل شَعبى كوفى، تابعى مشهور است كه در زمان خلافت عثمان، ديده به جهان‌گشود. وى توفيق ملاقات پانصد تن از صحابيان را يافت.( ر. ك: الجرح و التعديل، ج ٦، ص ٣٢٢؛ سير أعلام النبلاء، ج ٤، ص ٢٩٤، ش ١١٣)؛ طبقات الحفّاظ، ص ٤٢ ش ٧٤).

[٥]. ابو بكر محمّد بن سيرين بصرى، فقيهى پرهيزگار بوده كه تعبير خواب نيز مى‌كرده است. وى با سى تن از صحابيان ملاقات داشته است( ر. ك: الجرح و التعديل، ج ٧، ص ٢٨٠؛ سير أعلام النبلاء، ج ٤، ص ٦٠٦، ش ٢٤٦؛ تهذيب التهذيب، ج ٩، ص ٢١٤، ش ٣٣٦؛ طبقات الحفّاظ، ص ٤١، ش ٧٢).

[٦]. براى آگاهى از شرح حال وى، ر. ك: فصل ششم، ص ٢٢٦.

[٧]. براى آگاهى از شرح حال وى، ر. ك: فصل ششم، ص ٢٣٣.

[٨]. ر. ك: مقدّمة ابن الصلاح، ص ٢١٩؛ تدريب الراوى، ج ٢، ص ٢٠٩.