دانش رجال از ديدگاه اهل سنت - جديدى نژاد، محمد رضا - الصفحة ٢٤٦ - ١٥ نسايى
ابن خراش، مؤلّف كتابى در جرح و تعديل بوده است و ذهبى، وى را از جهت سختگيرى در جرح و نقد رجال، به ابو حاتم رازى تشبيه كرده است.[١]
١٥. نسايى
ابو عبد الرحمان احمد بن شعيب بن على خراسانى نَسايى، صاحب كتاب حديثى السنن الكبرى و السنن الصغرى[٢]، به سال ٢١٥ هجرى در نَسا (از شهرهاى خراسان) تولّد يافت و به سال ٣٠٣ هجرى در رَملَه (از شهرهاى فلسطين) و به قول برخى ديگر در مكّه درگذشت.
نسايى، ابتدا در كودكى از علماى بزرگ شهرش حديث شنيد و سپس در حالى كه پانزده سال بيشتر نداشت، براى كسب علم و ملاقات با مشايخ، به حجاز و عراق و مصر و شام و جزيره مسافرت كرد و سرانجام در مصر اقامت گزيد.
وى از حافظان حديث و بسيار جليل القدر و متعبّد بوده است و امام اهل حديث و فقها در مصر و بلكه عصر خود به شمار آمده است. در احوال رجال نيز وى داناترين محدّث زمان خود بوده است، چنان كه ذهبى گفته است:
در ابتداى سال ٣٠٠ هجرى، هيچ كس حافظتر از نسايى نبوده و او در احاديث و ايرادهاى آنها و رجال اسناد آنها ماهرتر از مسلم و ابو داوود و ابوعيسى ترمذى و همتراز بخارى و ابو زرعه بوده است.
با وجود كثرت اطّلاع نسايى بر احوال رجال و مهارت وى در علم جرح و تعديل، ذهبى و ابن حجر، وى را در جرح و نقد رجال، از سختگيران به
[١]. ر. ك: فتح المنّان بمقدمة لسان الميزان، ص ٢٨٣. نيز، ر. ك: تاريخ بغداد، ج ١٠، ص ٢٧٨- ٢٨٠( ش ٥٣٩٨)؛ تذكرة الحفّاظ، ج ٢، ص ٦٨٤- ٦٨٥( ش ٧٠٥)؛ سير أعلام النبلاء، ج ١٣، ص ٥٠٨- ٥١٠( ش ٢٥٣)؛ طبقات الحفّاظ، ص ٣١٨( ش ٦٨٢).
[٢]. اين كتاب كه به المجتبى معروف است، تلخيص و تهذيب كتاب السنن الكبرى و از اصول ششگانهحديثى معتبر اهل سنّت است.