دانش رجال از ديدگاه اهل سنت - جديدى نژاد، محمد رضا - الصفحة ١٩٤ - ٢ مسند أحمد

علما آنها را موهون دانسته‌اند.[١]

در مورد راويانى كه احاديث و مرويات آنان در الموطأ نقل شده، كتاب‌هاى رجالى خاصّى تأليف شده است. در ذيل، نام اين كتاب‌ها و مؤلّفان آنها مى‌آيد:

١. التعريف برجال الموطّأ، تأليف ابو زكريا يحيى بن زكريا بن مزين قرطبى (م ٢٥٩ ق).[٢] ٢. التعريف برجال الموطّأ، تأليف محمّد بن يحيى بن حذاء تميمى (م ٤١٦ ق).[٣] ٣. رجال الموطّأ، تأليف ابو محمّد هبة اللَّه بن احمد اكفانى (م ٥٢٤ ق).[٤] ٤. اسعاف المبطأ برجال الموطّأ، تأليف جلال الدين عبدالرحمان بن ابى بكر سيوطى (م ٩١١ ق).[٥]

٢. مُسنَد أحمد

الف) معرّفى اجمالى كتاب: اين اثر، بزرگ‌ترين كتاب حديثى‌اى است كه از متقدّمان به جا مانده است و مؤلّف آن، احمد بن حنبل شيبانى (م ٢٤١ ق) است.

تعداد احاديث اين كتاب، با احتساب احاديث تكرارى، نزديك به سى هزار حديث است‌[٦] و مانند تمام كتاب‌هايى كه به شيوه مسند نويسى نگارش يافته‌اند، با ذكر احاديث هر صحابى، در ذيل نام وى مرتّب شده است و ترتيب ذكر اسامىِ‌

[١]. همان جا.

[٢]. ترتيب المدارك، ج ٤، ص ٢٣٨- ٢٣٩.

[٣]. الرسالة المستطرفة، ص ١٥٢؛ الإعلان بالتوبيخ لمن ذمّ التاريخ، ص ٢٣١.

[٤]. الإعلان بالتوبيخ لمن ذمّ التاريخ، ص ٢٣٢.

[٥]. به ضميمه تنوير الحوالك، چاپ شده است.

[٦]. أُصول الحديث، ص ٣٢٨. در چاپ‌هاى متعددى كه از اين كتاب به عمل آمده، عدد احاديث در برخى ٢٧١٠٠ و در برخى ديگر ٢٧٥١٩ و در برخى ديگر ٢٧٧١٨ و در برخى ديگر ٢٨١٩٩ ذكر شده است.