دانش رجال از ديدگاه اهل سنت - جديدى نژاد، محمد رضا - الصفحة ١٨١ - ٤ كتاب هاى خاص ضعفا
ب) الضعفاء الكبير، تأليف ابو جعفر محمّد بن عمرو عُقيلى (م ٣٢٢ ق).
اين كتاب نيز جزو دسته اوّل از كتابهايى است كه در شرححال راويان ضعيف تأليف شده است. مؤلّف آن، به اسباب متعدّد ضعف راويان توجّه ويژهاى نموده و مانند ابن حبّان، به هنگام شرححال هر يك از راويان ضعيف، نمونهاى از روايات ضعيف آنان را نقل كرده است.
عُقيلى در جرح، بسيار سختگير و مسرف بوده، بهطورى كه برخى از ثقات مهم (مانند على بن مدينى) را نيز جرح كرده است. بههمين جهت، مورد انتقاد علمايى چون ذهبى قرار گرفته است.[١] ج) الكامل فى ضعفاء الرجال، تأليف ابو احمد عبد اللَّه بن عدى جرجانى (م ٣٦٥ ق).
اين كتاب، جزو دسته دوم از كتابهايى است كه در شرح حال راويان ضعيف تأليف شده و مانند كتابهاى پيشين بر اساس حروف معجم، مرتّب شده است و كاملترين كتابى است كه در نوع خود، تأليف شده است.
ابن عدى، پيش از ذكر شرححالها، مقدّمهاى مفصّل و بسيار نفيس درباره روش خودش در تأليف اين كتاب، و حفاظت صحابيان در روايت حديث، و ذكر طبقه به طبقه كسانى كه به جرح رجال (صحابيان، تابعين و اتّباع تابعيان) پرداختهاند و برخى مسائل مهم ديگر، ذكر كرده است.
وى نيز مانند ديگر مؤلفان، نمونهاى از احاديث راويان ضعيف را در شرححال آنان ذكر كرده است و مانند ابن حبّان، اقوال ائمه جرح و تعديل را با سند نقل كرده است؛ امّا آنچه كه موجب امتياز اين كتاب از كتابهاى پيشين مىگردد، همان شيوهاى است كه باعث شده كه اين كتاب، جزو دسته دوم از كتابهاى رجالىاى قرار گيرد كه درباره راويان ضعيف، تأليف شدهاند؛ يعنى ذكر كلّيه راويانى كه
[١]. همان، ص ٩٦؛ نظرية نقد الرجال، ص ٣٧٤.