فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ٦٩ - معطّله چه كسانى هستند

امروزه طرفداران اهل حديث، وجود چنين نظريه اى را در ميان خود، منكرند، در حالى كه برخى از سخنانى كه از احمد بن حنبل نقل شده است، حاكى از گزينش روش «تفويض» در برخورد با اين صفات است.

حنبل بن اسحاق مى گويد: از احمد بن حنبل پرسيدم: آيا از پيامبر، نقل نكرده ايد كه خدا به آسمان پايين، فرود مى آيد؟ احمد در پاسخ گفت: ما به آن ايمان داريم و تصديق مى كنيم و در صورت صحيح بودن سند، حديث را رد نميكنيم.

سائل پرسيد: آيا اين نزول، نزول علمى است يا حركت مكانى؟

در اين هنگام، احمد گفت: ساكت باش و از اين چيزها مپرس، حديث را به نحوى كه وارد شده تصديق كن و براى خدا كيف و حدى قائل مباش[١].

به يك معنى مى توان اشاعره را با اين گروه، از نظر نتيجه يكسان دانست.

درست است كه اشاعره خود را در جرگه مثبتان صفات، قرار مى دهند و اهل تفويض، از هر نوع تفسيرى خود دارى مى كنند، ولى اگر اشاعره در ادعاى خود(بلاتشبيه ولا تكييف) راستگو باشند، اين گروه نيز از درك معارف عقلى بهسان اهل تفويض محرومند، زيرا در اين صورت همانطور كه يادآور شديم، صفات الهى به صورت يك رشته الفاظ فاقد معنى درآمده واز آنها چيزى مفهوم نخواهد بود.

معطّله چه كسانى هستند؟

در تاريخ علم كلام، معتزله را معطله مى نامند، زيرا ذات را از توصيف به صفات بى بهره ساخته اند، وبه تعبير ديگر، ذات حق تعالى را از توصيف به صفات