فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ٣٩ - آثار علمى ابو الحسن اشعرى

ابن عساكر در كتاب «التبيين» ،فصل نخست اين كتاب را نقل كرده است[١].

آنچه كه در مقدمه اين كتاب آمده است، در «مقالات الاسلاميين» در فصل تبيين عقائد اهل حديث با تصرف مختصرى آورده است، وآنچه كه در بخش عقائد اهل حديث در كتاب «مقالات الاسلاميين» آمده است، با كتاب «السنه» احمد بنحنبل تفاوت چندانى ندارد، جز اينكه تعبيرات شيخ، به تنزيه نزديك تر است.

٢ـ مقالات الاسلاميين

اين كتاب، گسترده ترين كتابى است كه در ملل ونحل، در عصر شيخ، نوشته شده ومجموع كتاب، در دو جزء، ولى در يك مجلد، در سال ١٣٦٩، به تحقيق محيى الدين، عبد الحميد، چاپ شده است، واين كتاب، اساسى است براى كتاب هاى ملل ونحل كه بعد از شيخ نوشته شده است، مانند «الفرق بين الفرق» نگارش عبد القاهر بغدادى( م٤٢٩) و «الملل والنحل»، نگارش محمد بن عبد الكريم شهرستانى،(م٥٤٨).

٣ـ اللمع فى الرد على اهل الزيغ والبدع

اين كتاب از نخبه ترين كتاب هاى شيخ ومستدل ترين نوشته هاى اوست، در اين كتاب، غالبا از براهين عقلى بهره گرفته وخواسته است عقائد اهل حديث را از طريق دليل وبرهان ثابت كند واگر كسى كتاب «ابانه» را با كتاب «لمع» كنار هم بگذارد، هرگز فكر نخواهد كرد كه اين دو، اثر يك مؤلف باشد، زيرا ورود وخروج مسائل در اين دو كتاب، كاملا مغاير است.