عدل الهى - رکنی لموکی، محمد تقی - الصفحة ٩٣

خلاصه آنكه اگر پاداشها و كيفرهاى اخروى از نظر كيفى با پاداشها و كيفرهاى دنيوى، برگرفته از ذهن بشرى، متفاوت باشد، نبايد به عدل الهى اشكال گرفت؛ زيرا اين نوع پاداشها و كيفرها بر اساس قانون على و معلولى و لازمه نظام آفرينش است.
سوم، پاداشها و كيفرهاى اتحادى: اين نوع پاداشها وكيفرها، رابطه تكوينى قوى‌ترى با اعمال انسان دارند. آنها نه مانند نوع اول قراردادى‌اند و نه مانند نوع دوم، على و معلولى؛ بلكه يك درجه بالاترند. در اين نوع، رابطه عينيت و اتحاد جارى است. آنچه در آخرت به عنوان پاداش يا كيفر به نيكوكاران يا بدكاران داده مى‌شود ظهور و تجسم خود عمل آنهاست. پس عمل دنيايى با ظهور اخروى آن اتحاد دارد و چيزى جدا از آن نيست. قرآن كريم مى‌فرمايد:
وَوَجَدُوا مَا عَمِلُوا حَاضِراً (كهف: ٤٩)
همه اعمال خود را حاضر مى‌بينند.
و در جاى ديگر مى‌فرمايد:
يَومئذٍ يَصدُرُ النّاسُ اشْتاتاً لِيُروا اعمالَهُم. (زلزله: ٦)
در آن روز مردم به صورت گروههاى پراكنده [از قبرها] خارج مى‌شوند تا اعمالشان به آنها نشان داده شود.
از اين آ عدل الهى ٩٩ درس پانزدهم: عدل الهى و پاداش و كيفر انسان(٢)
يات به خوبى فهميده مى‌شود كه انسان در روز جزا، همان چيزى را به دست خواهد آورد كه در دنيا فرستاده است. پس آنچه در آن جهان به انسان مى‌رسد، همان است كه پيش از اين خود آماده ساخته است. پس خود انسان است كه پاداش وكيفر خود را برمى گزيند. ذكر اين نكته ضرورى است كه خداوند با نزول قرآن و نيز سخنان حضرات معصومين (ع) اعمالى را كه در مقابل آنها پاداش ارزشمند داده مى‌شود و نيز گناهانى را كه در برابر آنها مجازاتهاى سخت در نظر گرفته شده، به انسان يادآورى كرده است. حال خود انسان است كه با ايمان و عمل صالح يا برعكس با كفر و گناهان، پاداش و كيفر اخروى خود را معين مى‌كند.
نتيجه‌ اكنون كه با انواع پاداشها و كيفرها آشنا شديم، مى‌توان گفت كه از نظر كيفى ميان پاداشها و كيفرهاى دنيوى و اخروى تفاوت بسيار است. پاداشها و كيفرهاى دنيوى از نوع قراردادى و