درس يازدهم: عدل الهى و شرور (٢)
در درس گذشته توضيح داديم كه خداوند تبارك و تعالى، شر مطلق نيافريده است؛ بلكه برخى شرور عدمى اند و از فقدان خير حاصل مى‌شوند و برخى ديگر از شرور نسبى اند؛ يعنى به گونه‌اى خلق شده‌اند كه در كنار وجود حقيقى خير، يك وجود نسبى شر هم دارند.
شبهه‌اى ديگر اكنون در صدديم شبهه‌اى ديگر را پاسخ دهيم: درست است كه بر اساس دلايل موجود، خداوند شر مطلق نيافريده است، اما آيا امكان نداشت خداوند موجودات را به گونه‌اى خلق مى‌كرد كه شر نسبى هم نداشته باشند؟ سپس در مفهومى وسيع‌تر اين سوال مطرح است كه اساساً علت وجود شرور چيست و آيا شرور فايده‌اى دارند؟
سه پاسخ به اين شبهه ارائه مى‌گردد:
پاسخ اول‌ پيش از هر چيز بايد بدانيم كه شرور از خيرات جدا نمى‌شوند؛ يعنى جنبه شر موجوداتى كه شر آنها نسبى است، از جنبه خير آنها جدا نشدنى است. اين از آنجا ناشى مى‌شود كه جهان واحدى تجزيه‌ناپذير است. رابطه اجزاى جهان به گونه‌اى نيست كه بتوان قسمتهايى از آن را حذف كرد و در همين حال قسمتهاى ديگر بر جاى مانند؛ چرا كه حذف يك بخش مستلزم حذف همه بخشهاست. براى فهم بيشتر اين مطلب دو مثال مى‌آوريم: يكى براى شر عدمى و ديگرى براى شر نسبى.