عدل الهى - رکنی لموکی، محمد تقی - الصفحة ٩١

زندگى خالص و ناخالص: در دنيا مرگ و حيات در هم آميخته‌اند؛ زندگى و حيات، خالص نيستند؛ اما در آخرت سراسر حيات و زندگى، خالص است بدون آنكه خوفى از فرارسيدن مرگ داشته باشيم. بر آن جهان جاودانگى حكمفرماست. قرآن كريم مى‌فرمايد:
وَإِنَّ الدَّارَ الْآخِرَةَ لَهِيَ الْحَيَوَانُ. (عنكبوت: ٦٤)
به درستى كه منحصراً خانه آخرت خانه‌اى [هميشه‌] زنده است.
كاشت و برداشت: دنيا خانه كاشت است و آخرت خانه برداشت و درو كردن محصول. به عبارت ديگر، دنيا محل عمل است و آخرت محل ديدن حقيقت عمل. على (ع) مى‌فرمايد:
وَانّ اليومَ عَملٌ وَ لا حِسابَ وَ غَذاً حِسابٌ وَ لا عَمَلَ. «١» امروز، روز كار است نه محاسبه و فردا روز حساب است نه كار.
سرنوشت اختصاصى و مشترك: در دنيا سرنوشت انسانها تا حدودى بسيار با هم پيوند دارد.
كارهاى خوب نيكوكاران، چه بسا در سرنوشت بدكاران اثر مى‌گذارد و بالعكس، اما در آخرت هيچ كس ثمره كار خير يا شر ديگرى را نمى‌بيند، بلكه خود فرد است كه از نتايج عمل خود بهره‌مند مى‌گردد. قرآن كريم مى‌فرمايد:
وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَى‌. (انعام: ١٦٤)
و هيچ گناهكارى گناه ديگرى را نمى‌كشد.
پس از بيان تفاوت در نظام و قوانين اين جهان با جهان آخرت، اكنون نتيجه مى‌گيريم كه پاداشها و كيفرهاى اين دو جهان هم مى‌بايد از نظر كيفيت متفاوت باشند. كسانى كه بر پاداشها و كيفرهاى اخروى ايراد مى‌گيرند، در واقع نظام و قانون حاكم بر دو جهان را يكسان پنداشته‌اند؛ حال آنكه تفاوتهاى موجود در نظامها و قوانين دو جهان، باعث مى‌شود كه نوع پاداشها و كيفرهاى آنها هم متفاوت باشد. نوع پاداش و كيفر اين دو جهان بر اساس واقعيتهاى موجود در اين جهان است.
همچنين نوع پاداش و مجازات در آخرت بر اساس نظام حاكم بر آن جهان مى‌باشد. براى درك بيشتر تفاوت پاداشها و كيفرهاى اين جهان با جهان آخرت به تقسيم بندى زير توجه كنيد.
پاداشها و كيفرها بر سه گونه‌اند: