عدل الهى - رکنی لموکی، محمد تقی - الصفحة ٥٧

شكرگزارى باعث نيك سرانجامى انسان مى‌شود؛ اما اعمالى نظير گناه، ظلم، بخل، قطع رحم، ناسپاسى باعث شوم سرانجامى انسان مى‌گردد. قرآن كريم مى‌فرمايد:
وَبَدَا لَهُم مِنَ اللَّهِ مَا لَمْ يَكُونُوا يَحْتَسِبُونَ. (زمر: ٤٧)
... و آن روز از قهر خدا، عذابى كه گمان نمى‌بردند، بر آنها پديد آيد.
همچنين مى‌فرمايد:
يَمْحُوا اللَّهُ مَا يَشَاءُ وَيُثْبِتُ وَعِندَهُ أُمُّ الْكِتَابِ. (رعد: ٣٩)
خداوند آنچه را بخواهد، محو يا اثبات مى‌كند و اصل كتاب نزد او است.
عالمان اسلامى با استفاده از اين آيه معتقدند كه آن بخش از مقدرات حتمى كه، تغييرناپذير است، در لوح محفوظ يا ام الكتاب ثبت است و آن بخش از مقدراتى كه ممكن است تغيير كند، در لوح محو و اثبات قرار دارد.
امام صادق (ع) در تفسير آيه قبل مى‌فرمايد:
وَهَل يُمحى‌ الّا ما كانَ ثابتاً وَ هَل يُثبِتُ الّا ما لَم يَكن. «١» مگر نه اين است كه محو شود چيزى كه ثابت شده و ثبت شود چيزى كه نبوده است [و بَدا چيزى جز اين نيست‌]؟! فوايد اعتقاد به بدا عبارت اند از:
١. اعتقاد به حاكميت و تسلط مستمر خداوند بر آدم و عالم و اينكه اراده او در پديده‌ها و كارها هماره نافذ است؛ ٢. مايوس نشدن بندگان خدا از تاثير اعمال نيك و نيز غافل نشدن از پرهيز از اعمال زشت؛ ٣. رد جبر به دليل امكان تغيير سرنوشت به دست خود انسان و نيز رد تفويض به دليل اعتقاد به تسلط خداوند بر تغيير سرنوشت انسان؛ ٤. مايوس نشدن انسان از توبه و بازگشت به سوى خدا، پس از انجام گناه.