خلاصه درس‌ مصائب و بلايايى كه بر سر بشر مى‌آيند، نمى‌توانند عدل الهى را دچار ترديد كنند؛ زيرا از دو حال خارج نيستند: يا ثمره كردار خود انسان اند كه در اين صورت هيچ اشكالى متوجه عدل الهى نيست، بلكه خود انسان مختار است كه با عملكرد نادرست خود، موجبات مصائب را فراهم مى‌كند ويا بر اثر نظام على و معلولى جهان پيش مى‌آيند. دراين صورت هم اشكالى متوجه عدل و حكمت خداوند نيست؛ چرا كه اين گونه مصائب و بلايا نسبى اند؛ يعنى رنج آنها بسيار اندك و آن هم براى اندكى از موجودات فراهم است و در مقابل، داراى فوائد و خير كثيرند.
از جمله فوائد مصائب و بلايا، كه براى افراد مختلف، به گونه‌اى متفاوت جلوه مى‌كند، عبارت است از تنبيه ظالمان، امتحان مومنان، ارتقاى درجه انبيا و گرامى داشت اوليا.
پرسش‌ ١. آلام و مصائب بشر به چند شكل پيش مى‌آيند؟
٢. چرا خداوند با اعجاز از مصائبى كه باعث آن خود بشر است، جلوگيرى نمى‌كند؟
٣. توضيح دهيد كه چگونه بلاياى طبيعى، نمى‌توانند عدل الهى را دچار ترديد كند.
٤. امام حسن عسكرى (ع) درباره بلايا چه مى‌فرمايند؟
٥. آيا ممكن است طوفان و زلزله بوجود آيد، اما اثر تخريبى نداشته باشد؟ چرا؟
٦. برخى از ثمرات امتحان مومن با بلايا را برشماريد.