عدل الهى - رکنی لموکی، محمد تقی - الصفحة ٧٦

پس خاصيت ذاتى هيچ پديده‌اى براى آسيب رساندن به بشر نيست؛ بلكه چگونگى استفاده از پديده‌هاست كه نعمت يا نقمت بودن را براى او به همراه مى‌آورد. آتش هم گرماى مفيد دارد هم مضر، آب هم خاصيت رفع عطش دارد هم خفگى، خاك هم گندم براى غذاى انسان مى‌روياند هم خشخاش براى افيون؛ بستگى به خواست انسان دارد كه به چه شكل از اختيارى كه خداوند به او عطا كرده، سود جويد. پس جاى هيچ گونه اشكالى به عدالت خداوند نيست. خداوند بشر را مختار آفريد و به او عقل داد تا با درايت و دورانديشى مسير سعادت خويش را بپيمايد.
همچنين او را از حواس مناسب بهره‌مند ساخته است تا از آنها به عنوان ابزارى براى بهره‌گيرى بهتر از طبيعت پيرامون خود، استفاده كند. از سويى با ارسال رسل و انزال كتب او را طريقه صحيح چگونه زيستن آموخته و نيز نعمتهاى فراوانى هم در اختيار او قرار داده است تا درمدت عمر به آسانى زندگى كند. حال اگر انسان اين همه تمهيدات الهى را در نظر نگيرد و با دست خود كارى كند كه دچار مصيبت و بلا شود خود او مقصر است، نه خداى تعالى.
راننده‌اى را فرض كنيد كه يك اتومبيل مناسب در اختيار او بگذارند و او را در جاده‌اى مناسب هم قرار دهند. به او گوشزد كنند كه با سرعت مطمئن حركت و نكات ايمنى را رعايت كند.
اگر او با توجه نكردن به مقررات و با سرعتى سرسام آور رانندگى كند، چه كسى مقصر است؟
كسى كه اتومبيل را در اختيار او گذاشته تا راحت‌تر به مقصد برسد يا خود راننده؟ هر عاقلى پاسخ مى‌دهد خود راننده باعث حادثه مى‌شود.
بسيارى از مصائب و بلايا از سر ندانم كاريهاى خود انسان است كه پيش مى‌آيند. قرآن كريم مى‌فرمايد:
وَمَا أَصَابَكُم مِن مُصِيبَةٍ فَبِمَا كَسَبَتْ أَيْدِيكُمْ (شورى: ٣٠)
هر مصيبتى كه به شما رسد، نتيجه كردار خود شماست.
جنگها، كشتارها، بيماريها، آتش سوزيها، ناقص الخلقه‌ها و غيره به دست خود بشر است كه پديد مى‌آيند. بنا نيست خداى تعالى، با اعجاز از اين امور جلوگيرى كند؛ چرا كه بشر براى رشد و تكاملش، مى‌بايد آزمايش شود و لازمه آزمايش، اختيار است.
ب. مصائبى كه ثمره كردار انسان نيست؛ مانند طوفانهاى سهمگين، زلزله، سيل و غيره.
درست است كه از دريچه ديد انسان اين بلايا چهره هولناكى دارند، اما حقيقت آنها براى‌