عدل الهى

عدل الهى - رکنی لموکی، محمد تقی - الصفحة ٣٢

همين دليل پيش از آنكه صفت عدل و عدالت خواهى در انسان نهاده شود، در ذات كامل خداوند وجود داشته است؛ چرا كه بر اساس قول مشهور، فاقد شى‌ء نمى‌تواند معطى شى‌ء باشد.
نقلى‌ در آيات و روايات بسيارى خداوند عادل خوانده شده است كه در اينجا تنها به برخى از آنها اشاره مى‌كنيم:
١. آيات‌ در جاى جاى قرآن صفت عدل براى خداوند اثبات شده است. بر اساس آيات قرآن، عدل الهى در تكوين، تشريع و جزا جارى است. آياتى كه به عدل الهى در تكوين و آفرينش اشاره دارد، مانند:
رَبُّنا الّذى اعطى‌ كلَّ شىٍ خَلقَهُ ثُمّ هَدى‌. (طه: ٥٠)
پروردگار ما كسى است كه نيازهاى وجودى هر چيزى را به او عطا كرده و او را هدايت مى‌كند.
وَالسّماءَ رَفَعها وَ وَضعَ الميزان. (الرحمن: ٧)
و [خداوند] آسمان را برافراشت، و ميزان در آن قرار داد.
شَهِدَ اللّهُ أَنَّهُ لَا إِلهَ إِلَّا هُوَ وَالْمَلَائِكَةُ وَأُولُوا الْعِلْمِ قَائِماً بِالْقِسْطِ لَاإِله إِلَّا هُوَالْعَزِيزُ الْحَكِيمُ (آل‌عمران: ١٨)
خداوند گواهى مى‌دهد كه معبودى جز او نيست و فرشتگان و صاحبان دانش [هم‌] گواهى مى‌دهند، در حالى كه [خداوند در تمام عالم‌] قيام به عدالت دارد، معبودى جز او نيست كه هم توانا و هم حكيم است.
آياتى كه به عدل الهى در تشريع اشاره دارند؛ مانند آيات زير:
إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْإِحْسَانِ وَإِيتَاءِ ذِي الْقُرْبَى‌ وَيَنْهَى‌ عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنكَرِ وَالْبَغْيِ يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ (نحل: ٩٠)
خداوند به دادگرى و نيكى و دستگيرى از نزديكان فرمان مى‌دهد، و از فحشا و كار ناروا و ستم نهى مى‌كند، شما را پند مى‌دهد، متذكر شويد.
لا نُكَلّفُ نَفساً الّا وُسعَها (مومنون: ٦٢)
خدا هيچ انسانى را جز به مقدار توانش تكليف نمى‌كند.