عدل الهى - رکنی لموکی، محمد تقی - الصفحة ٢٠
نزديكتر گرديم، به اخلاق الهى نيز بيشتر تخلق مىيابيم به ويژه در مسئله عدل الهى كه لازمه آن قرار دادن هرچيز درجاى خود و دورى از ظلم است.
اين عقيده در فرد فرد مسلمانان و جوامع اسلامى اثرگذار است. اثرات اين عقيده در دو محور فردى و اجتماعى متبلور مىگردد. ما اينك به طور خلاصه به هر دو محور اشاره مىكنيم.
آثار فردى ١. اطاعت پذيرى: فهم اين واقعيت كه افعال الهى بدون افراط و تفريط انجام مىشود و طبق مصالح واقعى انسان صورت مىپذيرد، انسان را مطيع اوامر الهى مىكند و او ضمن پذيرش قوانين الهى، خود متصف به صفت عدل در افعال (انجام واجبات و ترك محرمات) و در اخلاق (تعديل غرائز) مىگردد. از سوى ديگر، بيدارى و هوشيارى و حسابرسى در اعمال را براى انسان به ارمغان مىآورد. حاصل آنكه، ايمان به عدل الهى، محرك استقرار تفكر عدالت پذيرى در زندگى فردى و اجتماعى فرد بوده او را به قبول و اطاعت فرامين الهى ملزم مىكند.
٢. اعتدال: انسان معتقد به عدل الهى همواره در مسير اعتدال و اقتصاد گام بر مىدارد؛ زيرا اعتدال و ميانه روى، هماره ارزش و كمال است. اعتدال يعنى زياده روى نكردن از سويى و كم نگذاشتن از سوى ديگر در همه امور فكرى، روحى، جسمى، در دوستى، دشمنى، حتى خوردن و آشاميدن.
٣. آرامش: اعتقاد به عدل الهى، به آدمى آرامش مىدهد؛ زيرا چنين اعتقادى و ايمان به حكيمانه بودن افعال الهى، هرگونه التهاب واضطراب و تشويش را از بين مىبرد. بنابراين باور، هر فعلى كه صورت مىپذيرد بر اساس قانون الهى است و قانون الهى مطابق عدل و حكمت و مصلحت است. اين رويكرد اعتقادى، اتفاق، بخت و شانس را در عالم بر نمىتابد و انسان را در مقابل حوادث و مشكلات به تفكر و برخورد صحيح دعوت مىنمايد؛ تفكر در اينكه انسان يك زندگى سراسر آزمايش و بلا داردتا به رشد و سعادت برسد و او بايد بكوشد تا از فرصتها براى پيروزى و غلبه بر سختيها استفاده كند، حوادث ومشكلات را ارزيابى و علت يابى نمايد، عوامل آنهارا بشناسد و در جهت خير و صلاح گام بردارد.
٤. تقويت ايمان: باور داشتن عدل الهى جهات سازنده ديگرى همچون تقويت ايمان نيز دارد.
فرد مسلمان با اعتقاد به اينكه خداوند عالم عادل است، و تصميمگيرى درباره پاداش يا كيفر بندگان را بر اساس عدالت انجام مىدهد، در مقابل معاصى به خود مىآيد و از گناه مىپرهيزد.
عدل الهى ٢٥ درس سوم: پيشينه موضوع عدل: تاريخچه موضوع عدل در ميان مسلمانان