عدل الهى - رکنی لموکی، محمد تقی - الصفحة ١٥

الف. عدل در تكوين (آفرينش)
بنابر بينش اسلامى، جهان هستى و نظام آفرينش بر عدالت استوار است. عدل در قلمرو تكوين و آفرينش بدين معناست كه سراسر جهان، موزون و متعادل و همه چيز تابع نظم است. قرآن كريم در آيات فراوانى به اين حقيقت اشاره دارد. از جمله:
وَ السَّماءَ رَفَعَها وَ وَضَعَ الميزان. (الرحمن: ٧)
و آسمان را برافراشت و ميزان را برنهاد.
و پيامبر اكرم (ص) مى‌فرمايد:
بِالعَدلِ قامَتِ السمواتُ و الارضُ. «١» آسمان و زمين به عدالت برپايند.
از نظمى كه در يك سلول زنده نهفته است، جنب و جوشى حساب شده كه در دل اتم وجود دارد و ارتباط و نظم دقيقى كه در اندامهاى موجودات زنده، وجود دارد تا رابطه و نظم دقيق منظومه شمسى و ستاره‌ها و كهكشانها، كه دانش بشرى در پى كشف قوانين آن و پى بردن به اين ارتباط دقيق درمانده است، همه بيانگر تعادل و نظم خاصى است كه بر آفرينش حاكم است. بنابراين، خداوند در مرحله تكوين، هر موجودى را به اندازه ظرفيت و استعدادش از بركت وجود برخوردار كرده است و به واسطه نظمى كه بر جهان حاكم است، او را در مسير تكامل جاى داده است.
ب. عدل در تشريع (قانونگذارى)
تكاليف و دستورهاى الهى، كه به وسيله پيامبران براى مردم فرستاده شده است، بر عدل استوار است و خداوند در آنها قدرت و توانايى انسانها را در نظر داشته و آنچه را براى رشد جسمانى و روحانى و زندگى فردى و اجتماعى بشر لازم است، به تكليف فرموده است.
البته خداوند بر انسان تكليف دشوار مقرر نكرده است. قرآن كريم مى‌فرمايد:
يُريدُ اللهُ بِكُمُ اليُسرَ وَ لا يُريدُ بِكُمُ العُسر. (قلم: ٣٥)
خداوند، آسانى را براى شما اراده مى‌كند و دشوارى را براى شما نمى‌خواهد.
براساس متون دينى، خداوند همه افراد را به تكليفى در حد توانشان موظف نموده است و كسى را كه توان بيشتر داشته، به تكليف بيشتر خوانده است. پس، اگر تفاوتى در بخش تكاليف‌