در واقع اموال برگزيده امام و پيشواى دولت اسلامى عبارت از آن قسمت از غنايم جنگى است كه يا مانند يك شنل فاخر تقسيم‌پذير نيست و يا مانند كتابهاى علمى اگر تقسيم شود ضايع مى‌گردد و يا از نوع اشيايى مانند ملزوماتى است كه اگر به دست افراد عادى برسد مورد سوء استفاده قرار مى‌گيرد و يا منشأ فساد و نفوذ فرهنگ دشمن مى‌گردد و يا اصولاً از اشياء لوكس و گرانقيمتى است كه در تقسيم موجب تبعيض مى‌شود، در اين موارد است كه امام و پيشواى اسلام مى‌تواند با اختصاص دادن چنين اموالى به خود در عين جلوگيرى از هر نوع مفسده احتمالى از اين كالاها در جهت مصالح عمومى استفاده بهينه نمايد.

علامه حلى در قواعد الاحكام در مورد كتابهاى علمى كه به غنيمت گرفته مى‌شود به اين نكته اشاره نموده و چنين نظر داده‌اند: «كتب علمى مانند كتابهاى طب، ادبيات، نبايد تضييع شوند و به هيچ وجه اتلاف آنها جايز نيست هر چند كه غنيمت محسوب شوند». [١]

محقق كركى در شرح كلام علامه حلى اضافه مى‌كند:

«دولت امامت بايد قيمت اين كتابها را به كسانى كه در تقسيم غنايم، مالك اين كتابها شده‌اند بپردازد و آنها را در اختيار كسانى كه توان علمى بهره‌مندى از آنها را دارند قرار دهد». [٢]

در كتب فقهى ديگر نيز عبارات مشابهى ديده مى‌شود كه نشانگر احترام خاصى است كه مسلمانان به كتاب قائلند.

گرچه در كتب فقهى اهل سنت در اين مورد مطالب روشنى نيامده است ولى در كتاب «الام» [٣] تأليف شافعى چنين آمده است:

«كتابهاى علمى كه به غنيمت گرفته مى‌شود گرچه جزئى از غنايم محسوب مى‌شود ولى امام و پيشواى دولت اسلامى شايسته است آنها را ضبط نموده و در جهت استفاده بهينه از آنها مترجمانى را بگمارد كه آنها را ترجمه نمايند و قبل از آنكه محتواى آنها شناخته شود هيچ اقدامى در مورد تقسيم يا فروش و... انجام نپذيرد».

شايعه تاريخى نسبت كتابسوزى به مسلمانان در مورد كتابخانه اسكندريه مصر فاقد

[١] . رك: جامع المقاصد، ج ٣ ص ٤١٢.

[٢] . همان، ص ٤١٣.

[٣] . رك: كتاب الام، ج ٤ ص ١٧٩.