فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٣٧٢

است هرگز شايسته جنگ شرافتمندانه نيست. [١]

١٨. عدم اطاعت از فرماندهان جهاد:

تخلف از مقررات عمومى اسلام (احكام اوليه و ثانويه جهاد) در مراحل مختلف جهاد و همچنين تخلف از قوانين امام (ع) و دولت مشروع اسلامى به مقتضاى آيه: (أَطِيعُوا اَللّ [٦] [٤] ٨;هَ وَ أَطِيعُوا اَلرَّسُولَ وَ أُولِي اَلْأَمْرِ مِنْكُمْ)‌

جرم محسوب مى‌شود.

١٩. شكنجه نمودن اسراى جنگى:

شكنجه نمودن اسرا براى كسب اسرار نظامى دشمن متداولترين رويه جنگى است كه در كنوانسيون ژنو مورخ ١٩٤٩ منع گرديده است. در متون روايى موردى ديده مى‌شود كه مسلمانان يكى از افراد اطلاعاتى قريش را دستگير نمودند و وى را براى كسب اطلاع از محل ابوسفيان شكنجه نمودند در آن هنگام پيامبر (ص) در حال نماز بود پس از فراغت از نماز فرمودند: «اين مرد هرگاه كه راست مى‌گويد وى را مى‌زنيد و هنگامى كه دروغ مى‌گويد او را رها مى‌سازيد». [٢]

از سوى ديگر تأكيد بسيارى كه در مورد رعايت حال اسيران و احسان به آنان و مدارا و تامين وسائل رفاهى آنان در روايات فراوان ديده مى‌شود خود دليل روشنى بر محكوم بودن شكنجه و آزار اسيران جنگى مى‌باشد.

٢٠. كشتن مجروحان جنگى: [٣]

مجروح جنگى حتى اگر عاجز از راه رفتن باشد و براى مسلمانان امكان راه بردن وى نباشد نبايد كشته شود و بسيارى از فقهاى شيعه مانند علامه حلى، ابن ادريس و شهيدين رها نمودن وى را واجب دانسته‌اند.٤

٢١. كشتن دشمن به طور صبر: [٥]

قتل با صبر، آن است كه به هنگام كشتن دشمن دست و پاى او را ببندند و برخى قتل با صبر را به معنى رها كردن دشمن تفسير نموده‌اند تا بتدريج از تشنگى، گرسنگى و بيمارى بميرد.٦

[١] . گرچه نهى صريحى در خصوص اين مورد يافت نمى‌شود لكن از مفهوم مخالف آيه: (وَ لاٰ تَسُبُّوا اَلَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اَللّٰهِ فَيَسُبُّوا اَللّٰهَ‌) انعام، آيه ١٠٨ مى‌توان حكم تحريم اين مورد را نيز استفاده نمود.

[٢] . سنن ابى داود، ج ٣ ص ٧٨ و سنن بيهقى، ج ٩ ص ١١٨. گفتار پيامبر (ص) در واقع نكوهش عمل مسلمانان در مورد شكنجه نيروى اطلاعاتى دشمن بود. زيرا طبق نقل: وى هنگامى كه مى‌گفت نمى‌دانم او را مى‌زدند و هرگاه كه مى‌گفت مى‌گويم: او را رها مى‌كردند در حالى كه او واقعا "از محل ابوسفيان اطلاع نداشت.

[٣] . رك: جواهر الكلام، ج ١١ ص ١٢٨.

[٤] . همان.

[٥] . همان، ص ١٣٢.

[٦] . همان، ص ١٣٢.