فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٢٦٢ - معنى مالكيت امام بر اراضى

نيز ممكن است در واگذارى به صورت تثبيت موقعيت قبلى و وضعيت حقوقى موجود باشد.

معنى مالكيت امام بر اراضى

در روايات و تعابير فقهى به طور مكرر در باره خمس و يكايك موارد انفال و موات از مفتوح‌العنوه و غيره اين عبارت آمده است كه «فهو للامام» اين اموال متعلق به امام مى‌باشد، گرچه ظاهر اين عبارت مالكيت خصوصى شخص امام نسبت به موارد مذكور مى‌باشد ولى تعبيرات عامترى در مصاديق اين حكم نيز ديده مى‌شود كه بررسى آنها مى‌تواند در تفسير مالكيت امام مؤثر و مفيد باشد.

مانند: (همه جاى زمين متعلق به امام است) [١] و (هر زمينى كه صاحب ندارد متعلق به امام است) [٢] و (همه زمينها از آن ماست). [٣]

اين‌گونه تعابير عام نشان مى‌دهد كه منظور از مالكيت امام در اين موارد، مالكيت شخص نيست بلكه مفاد آنها نوعى مالكيت درستى است كه فقهاء از آن به مالكيت جهت امامت تعبير كرده‌اند.

در اينجا لازم است به مواردى از تعابير روايى و فقهى اشاره نماييم.

الف - تعابير روايى:

در كنار اين تعبيرات، عبارتهاى ديگرى نيز ديده مى‌شود كه به برخى از آنها اشاره مى‌شود.

١. (امام خمس و انفال را همانگونه كه پيامبر (ص) مى‌گرفت دريافت مى‌دارد). [٤]

٢. (سهم خدا در خمس متعلق به رسول (ص) است كه در راه خدا مصرف مى‌كند و سهم پيامبر (ص) در خمس متعلق به اقرباى پيامبر (ص) است). [٥]

٣. (اموال ما متعلق به شيعيان ماست و دشمنان ما سهمى از آن ندارند). [٦]

٤. (سهم خدا از خمس و سهم پيامبر (ص) از آن هر دو متعلق به امام است). [٧]

٥. (هر چيزى كه در دنيا هست ائمه (ع) سهمى در آن دارند). [٨]

[١] . وسائل الشيعه، ج ١٧ ص ٣٢٩.

[٢] . همان، ج ٦ ص ٣٧١.

[٣] . همان، ج ١٧ ص ٣٢٩.

[٤] . همان، ج ٦ ص ٣٥٦.

[٥] . همان، ص ٣٥٥.

[٦] . همان، ص ٣٨٤.

[٧] . همان، ص ٣٥٦.

[٨] . همان، ص ٣٧٣.