فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ١٩٧ - ٢ نگهدارى در منازل

كامل از جان و شئونات اسير انجام گيرد تا حوادثى كه نتيجه آن با فرار يكسان مى‌باشد پيش نيايد. برخى از مفسران «وثاق» را به معنى خوددارى از قتل اسير تفسير نموده‌اند كه به نظر بعيد مى‌رسد . [١]

نگهدارى در مسجد كه از نقطه‌نظر قداست، نظافت و احترام شايسته‌ترين محل محسوب مى‌شده است. لكن نگهدارى اسيران جنگى در شرايط آن روز در محل آزادى چون مسجد كه حتى فاقد سقف كامل بود، ناگزير همراه با نوعى تدابير احتياطى لازم بود كه معمولاً آنها را با وسيله‌اى مى‌بستند تا شبانگاه فرار نكنند و همين عمل كه به ناچار براى رعايت احتياط و محافظت انجام مى‌گرفت گاه پيامبر اسلام (ص) را مى‌آزرد، چنانكه در جريان اسكان اسراى بدر در مسجد، مشاهده شده كه پيامبر (ص) بيتابى مى‌كند و خواب به چشمش راه نمى‌يابد.

هنگامى كه از علت آن سؤال كردند پاسخ فرمود: ناله برخى از اسرا كه از بسته‌شدن ناراحت هستند مرا از استراحت و خواب باز مى‌دارد، سپس دستور دادند كه بست از دست و پاى آنان باز نمايند . [٢]

٢. نگهدارى در منازل

در واگذارى اسيران جنگى به افراد و نگهدارى در منازل شخصى دو عبارت از رسول خدا (ص) نقل شده است: اولى عبارتى است كه بيهقى و برخى ديگر آن را نقل كرده‌اند كه مى‌فرمود:

«استوصوا بهم خيراً» [٣]

عبارتى كه يكى از اصليترين شعارهاى اجتماعى سياسى را در جامعه اسلامى بيان مى‌كند و مفاد آن مبادله خير بين آحاد امت است يعنى خير برسانيد و در مقابل آن خيرى به‌دست آوريد و خير عبارت از فرجام‌كارى است كه با منافع و مصالح معنوى و مادى همراه باشد.

عبارت دوم: جمله

«و احسن اليه»

مى‌باشد كه در منابع ديگر حديث و تاريخ به چشم مى‌خورد و معنى آن نيز بيانگر يكى ديگر از شعاير اجتماعى و اقتصادى جامعه

[١] . رك: تفسير السراج المنير، ج ٤ ص ٢٣ و تفسير روح المعانى، ج ٢٥ ص ٤٠.

[٢] . رك: سنن بيهقى، ج ٩ ص ٨١ و البداية و النهاية، ج ٣ ص ٣٠٧.

[٣] . همان.