جواب اين مسأله خيلى ساده است زيرا احسان و تفضل از نظر عقلى ايرادى ندارد. وجود دادن به اشياء تفضل است و تفضل نيكو. بلكه به گفته بعضى از فلاسفه اگر خداوند ماهيت اشيا را ملبس به لباس وجود نمى‌فرمود و استعدادها نهفته مى‌ماند و به مرحله فعليت نمى‌رسيد يك نوع بخلى در ساحت كبريايى او لازم مى‌آمد[٢].

بلى در اين‌جا سؤال ديگر وجود دارد كه حل آن تا كنون براى نگارنده ميسر نگرديده است و گمان دارم كه دانشمندان دقيق النظر از حل آن نيز عاجز مى‌باشند آن سؤال را در كتاب صراط الحق ذكر نموده‌ايم و در آخر فصل پنجم همين مطلب به آن اشاره مى‌كنيم.

[١] . و به عبارت كوتاه و محكم ايجاد انسان به صفت رحمت واسعه او تعلق دارد كه ارحم الرحمين است. هر چند كه به ذات او ربطى ندارد.

[٢] . بايد متوجه بود كه حسن تفضل و قبح بخل و امثال آن عللى هستند كه ما براى اقناع خود به كار مى‌بريم و تا ايرادات و سؤالات را پاسخ گوييم نه اين كه آن‌ها را مناط افعال واجب الوجود قرار دهيم زيرا حسن و قبح عقلى در خارج از دايره اجتماع عقلايى ما نفوذى ندارد و يا اقلا مشكوك است. هر چند خداوند در قرآن در مقام معامله با بندگانش حدود احكام عقل عملى را مراعات فرموده است. و الله العالم.