عدالت صحابه در پرتو قرآن، سنت و تاريخ - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٩٤ - فصل دوم آياتى در نكوهش گروهى از صحابه

كَالَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ مِنْ قَبْلُ فَطالَ عَلَيْهِمُ الْأَمَدُ فَقَسَتْ قُلُوبُهُمْ وَ كَثِيرٌ مِنْهُمْ فاسِقُونَ‌؛[١]

آيا براى كسانى كه ايمان آورده‌اند، هنگام آن نرسيده [است‌] كه دل‌هايشان به ياد خدا و آن حقيقتى كه نازل شده [است‌] نرم و فروتن گردد و مانند كسانى نباشند كه از پيش بدان‌ها كتاب داده شد و عمر انتظار بر آنان به دارازا كشيد، و دل‌هايشان سخت گرديد و بسيارى از آنان فاسق بودند؟

به باور مؤلف، اگر دل‌هاى همه آنان با ياد خدا و نزول حق، نرم و فروتن مى‌شدند، ديگر اين استفهام در آيه جايگاهى نداشت.

- يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ كُونُوا مَعَ الصَّادِقِينَ‌.[٢]

آنچه از آيه شريفه بالا استفاده مى‌شود، اين است كه اصحاب پيامبر صلّى اللّه عليه و اله به دو گروه تقسيم مى‌شوند: اول گروهى كه در قول و عمل صادق نبودند و بيشتر آنان چنين بوده‌اند؛ دوم، گروهى كه در قول و عمل صادق بودند؛ پس، آيه شريفه ياد شده به بطلان عدالت تك‌تك صحابى صراحت دارد.

اگر بگويند عنوان «صادقين»، به افراد معينى اشاره كند كه مؤمنان مكلّف به همراهى آنان شده‌اند و اين كار با سفارش اوليه آنان، يعنى راستگويى، متفاوت است و حكم به تقوا نيز آن را شامل مى‌شود، ممكن است مقصود از همراهى با «صادقين» پيروى پذيرش رهبرى آنان در امور دين و دنيا، پس از رحلت پيامبر صلّى اللّه عليه و اله باشد.

در پاسخ بايد گفت كه هيچ اشكالى در اين باور نيست؛ با وجود اين، اگر همه مؤمنان كه در زمان نزول آيه شريفه، صحابى نيز شمرده مى‌شدند، صادق و راست‌گو

[١] . حديد، آيه ١٦.

[٢] . توبه، آيه ١٩.