عدالت صحابه در پرتو قرآن، سنت و تاريخ - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٨٨ - فصل دوم آياتى در نكوهش گروهى از صحابه

آنان را مى‌كشتيد، تا آن كه سست شديد و در كار [جنگ و بر سر تقسيم غنايم‌] با يكديگر به نزاغ پرداختيد؛ و پس از آن كه آنچه [غنايم‌] را دوست داشتيد به شما نشان داد، نافرمانى نموديد. برخى شما دنيا را و برخى ديگر آخرت را مى‌خواهد.

آيه كريمه از درگيرى اصحاب و سركشى آنان حكايت و بيان مى‌كند كه آنان دو گروه‌اند: يكى مريدان دنيا و ديگرى مريدان آخرت. دوستى دنيا و عصيان و سركشى قطعا با عدالت سازگار نيست. ممكن است گفته شود حالت دوستى دنيا يك حالت دائمى نيست و زودگذر است. چنين حالتى منافى عصمت است نه عدالت؛ خدا داناست. بايد توجه داشت كه وضعيت صحابه در زمان حيات پيامبر صلّى اللّه عليه و اله اين‌گونه بود، حال پس از رحلت آن حضرت چگونه مى‌توانست باشد؟!

پرسش: خداوند آنان را بخشيده است؛ بنابراين هيچ اشكالى بر عدالت آنان وارد نيست؟

پاسخ: عفو و گذشت مربوط به اثر معصيت و استحقاق مجازات و عقاب و برطرف كردن برخى آثار دنيوى است و هيچ فايده‌اى براى تثبيت ملكه عدالت ندارد؛ مگر اين‌گونه نيست كه خداوند به جز شرك، هر گناهى را كه از هركسى بخواهد مى‌بخشد و اين با فسق فاسقان منافاتى ندارد، اين نكته روشن است و ترديدى در آن وجود ندارد.

- إِذْ تُصْعِدُونَ وَ لا تَلْوُونَ عَلى‌ أَحَدٍ وَ الرَّسُولُ يَدْعُوكُمْ فِي أُخْراكُمْ ... قَدْ أَهَمَّتْهُمْ أَنْفُسُهُمْ يَظُنُّونَ بِاللَّهِ غَيْرَ الْحَقِّ ظَنَّ الْجاهِلِيَّةِ يَقُولُونَ هَلْ لَنا مِنَ الْأَمْرِ مِنْ شَيْ‌ءٍ قُلْ إِنَّ الْأَمْرَ كُلَّهُ لِلَّهِ يُخْفُونَ فِي أَنْفُسِهِمْ ما لا يُبْدُونَ لَكَ ... إِنَّ الَّذِينَ تَوَلَّوْا مِنْكُمْ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعانِ إِنَّمَا اسْتَزَلَّهُمُ الشَّيْطانُ بِبَعْضِ ما كَسَبُوا وَ لَقَدْ عَفَا اللَّهُ عَنْهُمْ‌؛[١]

[١] . آل عمران، آيه ١٥٣- ١٥٥.