عدالت صحابه در پرتو قرآن، سنت و تاريخ - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٧٧ - فصل اول آيات قرآن در مدح صحابه
كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ باشد؛ پس بايد شرطى[١] را كه خداوند در آيه شريفه آورده است ادا كند.[٢]
به نظرمىرسد آيه شريفه- يا از باب خطاب و يا از باب حكم- به طور كلى، شامل همه امت مىشود، نه تكتك افراد؛ زيرا منافقين، فاسقين و مرتكبين كباير در ميان امتاند و مسلمانانى با اين اوصاف نمىتوانند از بهترينها باشند.
- وَ كَذلِكَ جَعَلْناكُمْ أُمَّةً وَسَطاً لِتَكُونُوا شُهَداءَ عَلَى النَّاسِ وَ يَكُونَ الرَّسُولُ عَلَيْكُمْ شَهِيداً.
مباحث پيرامون اين آيه همانند مورد قبل است كه در فصول گذشته بدان پرداخته شد.
- وَ لَمَّا رَأَ الْمُؤْمِنُونَ الْأَحْزابَ قالُوا هذا ما وَعَدَنَا اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ صَدَقَ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ ما زادَهُمْ إِلَّا إِيماناً وَ تَسْلِيماً* مِنَ الْمُؤْمِنِينَ رِجالٌ صَدَقُوا ما عاهَدُوا اللَّهَ عَلَيْهِ فَمِنْهُمْ مَنْ قَضى نَحْبَهُ وَ مِنْهُمْ مَنْ يَنْتَظِرُ وَ ما بَدَّلُوا تَبْدِيلًا؛[٣]؛
هنگامى كه مؤمنان لشكر و نيروهاى كفار را ديدند، گفتند: اين جنگى است كه خدا و رسولش وعده دادند؛ و خدا ورسول راست گفتند [و به جاى ترس] بر ايمان و تسليمشان [در برابر خداوند] افزوده شد، برخى مؤمنان، بزرگمردانى هستند كه به عهدشان با خدا كاملا وفا كردهاند تا در راه خدا شهيد شدهاند و برخى به انتظار فيض شهادت منتظر ماندند و عهد و پيمان خود را تغيير ندادند.
اين آيه مؤمنانى را كه در غزوه احزاب حضور داشتند، بعد از اين كه گفتند: «هذا ما وعد اللّه و رسوله ...» داراى ايمان مضاعف و مقام تسليم توصيف مىكند.
[١] . آن شرط امر به معروف و نهى از منكر است( مترجم).
[٢] . ابن عبد البر، الاستيعاب فى معرفة الاصحاب، ص ٢٢- ٢٣.
[٣] . احزاب، آيه ٢٢- ٢٣.