گزيده شناخت نامه نماز - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٤٩ - منشأ پيدايش تكتف در نماز

سنّت، آن را نقل كرده‌اند. راوى (ابو حميد) در حضور جمعى از صحابه، چگونگى نماز پيامبر خدا صلى الله عليه و آله را توصيف كرده است. وى با آن كه در صدد بيان ويژگى‌هاى نماز ايشان بوده، به اين كه پيامبر صلى الله عليه و آله دستان خود را بر يكديگر مى‌نهاده، هيچ اشاره‌اى نكرده است و در عين حال، حاضران، همگى، كيفيت حكايت شده توسط وى را تصديق كرده‌اند و هيچ يك از آنان، با آن كه در ابتدا داناتر بودن او نسبت به ساير صحابه را مورد اعتراض قرار داده بودند، در باره عدم اشاره به موضوع «تكتّف» معترض نشده است.

دوم، روايت حمّاد بن عيسى‌[١] كه در آن، راوى (حمّاد) در پى انتقاد امام صادق عليه السلام از نحوه نماز گزاردن شخصى كه در طول عمر خود، نماز كاملى با رعايت همه حدود به جا نمى‌آوَرَد، از ايشان درخواست مى‌كند چگونگى نماز را مجدّداً به وى بياموزد. امام عليه السلام رو به قبله مى‌ايستد و نمازى را با حدود و سنن، به صورت عملى به او آموزش مى‌دهد؛ ليكن همچون حديث پيشين، با آن كه در مقام بيان بوده، هيچ اشاره‌اى به نهادن دستان بر يكديگر نمى‌كند.

منشأ پيدايش تكتّف در نماز

بر پايه آنچه در شمارى از روايات شيعى آمده، پديده «تكتّف» با الگوبردارى از اهل كتاب و مشخّصاً مجوس، به نماز گروهى از مسلمانان راه يافته است. از جمله، شيخ صدوق از امير مؤمنان امام على عليه السلام چنين آورده است:

لا يَجمَعُ المُسلِمُ يَدَيهِ فِى صَلَاتِهِ وَ هُوَ قَائِمٌ بَينَ يَدَىِ اللَّهِ عز و جل يَتَشَبَّهُ‌

[١]. ر. ك: ح ٢٤٧.