گزيده شناخت نامه نماز - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ١٧٧ - ٧/ ٢ برخى از رازهاى نماز
دلت مىگذرانى كه [خدا بزرگتر از آن است كه] صفات موجودات حادث (پديد آمده) را مانند نابودى و جا به جايى و دگرگونى از حالتى به حالتى، بر او روا بدارى، و در تكبير هفتم، در دلت مىگذرانى كه [خدا بزرگتر از آن است كه] حواس پنجگانه او را دريابند.
و حقيقتِ كشيدن گردن در ركوع، آن است كه در دلت بگذرانى: به تو ايمان آوردم، حتّى اگر گردنم زده شود. و حقيقت سر برداشتن از ركوع، هنگامى كه مىگويى:" خدا به آن كه او را بستايد، گوش مىدهد. سپاس، مخصوص پروردگار جهانيان است"، اين است: پروردگارى كه مرا از عدم به وجود آورد.
حقيقت سجده نخست، آن است كه در حال سجده در دلت بگذرانى:
مرا از آن (خاك) آفريدى، و حقيقت سر برداشتن تو [اين است كه]: و مرا از آن (خاك) بيرون كشيدى، و [حقيقتِ] سجده دوم [اين است كه]: و مرا به آن باز مىگردانى، و در سر برداشتن [دوم] در دلت مىگذرانى: و بار ديگر، مرا از آن بيرون مىكشى.
حقيقت نشستن بر سمت چپت و بلند كردن پاى راستت و افكندن آن بر پاى چپت، اين است كه در دلت مىگذرانى: خدايا! همانا من حق را بر پا كردم و باطل را ميراندم.
حقيقت تشهّدت، نو كردن ايمان و بازگشت به اسلام و اقرار به رستاخيز پس از مرگ است و حقيقت تحيّتها، بزرگداشت پروردگار سبحان و بزرگ دانستن او از هر چه ستمكاران مىگويند و كجروان توصيف مىكنند، و حقيقت گفتهات:" سلام بر شما و نيز رحمت و بركات خداوند!"، جلب رحمت خداوند سبحان است؛ يعنى: اين [نماز] امانى براى شما از كيفر روز قيامت است».
سپس امير مؤمنان فرمود: «اگر كسى حقيقت نماز را اين گونه نداند،