گزيده شناخت نامه نماز - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٣٠٨ - مفهومشناسى«تضييع»

كرده‌اند. برخى از اين احاديث، تضييع نماز را نقطه مقابل محافظت از نماز بر شمرده‌اند.[١] از اين رو براى بررسى مفهوم و آثار آن، مى‌توان از مفهوم‌شناسى و شناخت آثار محافظت از نماز نيز مدد گرفت.

مفهوم‌شناسى «تضييع»

ابن فارِس، واژه‌شناس عرب، مى‌گويد:

ض، ى، ع، أصل صحيح يدلّ على فوت الشى‌ء و ذهابه و هلاكه.[٢]

ضيع، اصلى صحيح است كه بر فوت چيزى و از ميان رفتن و نابودى آن دلالت مى‌كند.

ديگر واژه‌شناس، ابن منظور نيز آن را به معناى «هلاك» دانسته و در باره آيه ٥٩ از سوره مريم، دو تفسير را نقل مى‌كند:

يكى خواندن نماز در خارج از وقت آن و ديگر، ترك كلّى و به جا نياوردن هميشگى آن، و تفسير دوم را با سياق آيه، متناسب‌تر مى‌داند؛ زيرا مقصود آيه، كافران و تاركان نماز هستند و دليل آن، استثناى توبه كنندگان و ايمان آورندگان در آيه بعد است.[٣]

افزون بر اينان، ابن اثير، غريب‌نگار مشهور، در باره «اضاعه» چنين نگاشته است:

إنّه نهى عن إضاعة المال، يعنى إنفاقه فى غير طاعة اللَّه تعالى و الإسراف و التبذير.[٤]

[١]. ر. ك: ح ٣٩٥ و ٣٩٧ و ارشاد القلوب: ص ١٩٠.

[٢]. معجم مقاييس اللغة: ج ٣ ص ٣٨٠ مادّه« ضيع».

[٣]. ر. ك: لسان العرب: ج ٨ ص ٢٣١ مادّه« ضيع».

[٤]. النهاية: ج ٣ ص ١٠٨ مادّه« ضيع».