علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٣٢ - نقد مقاله «مقایسه نگرش شیعه به داستان قربانی ابراهیم
شده است تا خود دلیلی باشد بر استواری عقاید شیعه، که ناشی از تمسک به اهلبیت: است.
کلیدواژهها: قربانی ابراهیم٧، اسماعیل٧، اسحاق٧، روایت شیعه، روایت اهلسنّت.
مقدمه
داستان قربانی کردن پسر حضرت ابراهیم٧ یکی از موضوعات مورد بحث در ادیان ابراهیمی و از جمله اسلام است.
یهودیت و مسیحیت بر اساس صریح متن تورات یا همان عهد قدیم، ذبیح را حضرت اسحاق٧ میدانند:
گفت: اکنون پسر خود را، که یگانه توست و او را دوست میداری، یعنی اسحاق را بردار و به زمین موریا برو، و او را در آنجا، بر یکی از کوههایی که به تو نشان میدهم، برای قربانی سوختنی بگذران.[١]
اما با توجه به این که در قرآن کریم تصریحی به نام ذبیح نشده، و روایات اسلامی، اعم از شیعه و سنّی که در این خصوص وارد شده _ چنان که خواهد آمد _ نیز متناقض است، گروهی حضرت اسحاق٧ را و گروه دیگر حضرت اسماعیل٧ را ذبیح میدانند.
در کتابهای زیادی، از جمله کتب تاریخی و تفسیری و روایی و قصص انبیا، بر اساس آیات و روایات به تعیین هویت ذبیح پرداخته شده و مقالات بسیاری، با نگاه تطبیقی، در این زمینه نگاشته شده است؛[٢] لکن نگاه مقایسهگرانه به سیر تاریخی این بحث در ادیان ابراهیمی صورت نگرفته است.
خاخام ریوِن فایرستون، خاورشناس آمریکایی، با نظر به وجود اختلاف در تعیین هویت ذبیح در طول اعصار گوناگون، طی مقالهای به مقایسه هویت ذبیح در طول تاریخ
[١]. سفر پیدایش، باب٢٢، آیه ٢.
[٢]. از جمله: «بررسی تطبیقی داستان حضرت ابراهیم در متون تفسیری و عرفانی (تا قرن هفتم هجری)»، حسین آقا حسینی/سمانه زراعتی، مجله الهیات تطبیقی، سال اول، تابستان١٣٨٩، شماره٢؛ «مروری بر دو دیدگاه در مورد ذبیح ابراهیم٧ در سنت اسلامی»، محمد رسول ایمانی، مجله معرفت ادیان، سال اول، بهار١٣٨٩، شماره٢؛ «بررسی و مقایسه قصه اسماعیل٧ در قرآن و تورات»، محمد مهدی فیروزمهر، فصلنامه میقات حج، سال نهم، پاییز ١٣٧٩، شماره٣٣؛ «ذبیح از دیدگاه قرآن، عهدین و مفسران»، زینب پوراختری، فصلنامه کوثر، پاییز و زمستان ١٣٨٨، شماره٣٣؛ «مقارنه ذبیح الله در قرآن و عهدین»، معصومه مروج نیا، مجله رشد آموزش معرف اسلامی، بهار ١٣٨٨، شماره٧٢.