علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٧٦ - مبانی فقهالحدیثی سیّد عبدالله شُبَّر در مصابیحالأنوار فی حلّ مشکلات الأخبار
در این صورت، معنای حدیث آن است که: وای بر کسی که گناهانش بر نیکیهایش غلبه یابد.[١]
همو در حدیث «من عرف الحق لم یعبد الحق»، در بیان یکی از وجوه، با استناد به آیۀ «قُلْ إِنْ کانَ لِلرَّحْمنِ وَلَدٌ فَأَنَا أَوَّلُ الْعابِدین»،[٢] «العابدین» را به معنای «الجاحدین و لم یعبد الحق» را به معنای جحود و انکار و معنای حدیث را «من عرف الحق لم یجحده و لم ینکره» دانسته است.[٣]
در موارد دیگر نیز شبّر از آیات قرآن در جهت رفع تعارض استفاده میکند؛ مثلاً در حدیث عصمت انبیا، گناهانی در نظر فرد سؤال کننده برای پیامبرانی چون یوسف و آدم و داود: شمرده شده است که با عقاید امامیه مبنی بر عصمت انبیا در تعارض است. وی استدلال میکند که اگر پیامبران گناهکار بودند، لازمۀ این امر غیر مخلص بودن آنان است؛ زیرا شیطان گناهکاران را اغواء کرده و کسی که از شیطان فریب بخورد مخلص نیست؛ حال آن که در قرآن کریم آمده است: «لَأُغْوِیَنَّهُمْ أَجْمَعینَ إِلَّا عِبادَکَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصینَ »[٤]، « إِنَّا أَخْلَصْناهُمْ بِخالِصَةٍ ذِکْرَی الدَّار»[٥]، «کَذلِکَ لِنَصْرِفَ عَنْهُ السُّوءَ وَ الْفَحْشاءَ إِنَّهُ مِنْ عِبادِنَا الْمُخْلَصینَ ».[٦]
او در ردّ شبهۀ قایلان به قبح دوام عذاب در قیامت نیز، نص آیات و روایات را شاهدی بر ادعای خویش مطرح و بیش از پنجاه آیه را در اثبات دوام عذاب و استمرار عِقاب، از قرآن ذکر کرده است.[٧]
شبّر در برخی موارد، با استناد به آیات قرآن در فهم مفردات حدیث و در نهایت، فهم حدیث کوشش کرده است؛ برای مثال در حدیثی از پیامبر٦ آمده است: «فاطمة خیر نساء امتی إلا ما ولدته مریم». او بهترین توجیه را معنا کردن إلا به واو میداند و به آیۀ١٥٠ از سورۀ بقره استشهاد میکند: «لِئَلَّا یَکُونَ لِلنَّاسِ عَلَیْکُمْ حُجَّةٌ إِلَّا الَّذینَ ظَلَمُوا مِنْهُم» که در
[١]. همان، ج١، ص٦٤؛ نمونههای بیشتر را ر.ک: همان، ج١، ص٢٤٣؛ ج٢، ص٢١٠، ٢٣٧ و ٤٩٥.
[٢]. همان، ج١، ص٨٤؛ نمونههای بیشتر را ر.ک: همان، ج١، ص١٤٨؛ ج٢، ص٨٢.
[٣]. اگر قرآن در پوستی باشد، آتش آن را نمیسوزاند.
[٤]. سوره حشر، آیه٢١.
[٥]. مصابیحالأنوار، ج٢، ص٣١٦.
[٦]. الامالی، ج١، ص٤٠٨.
[٧]. سوره انعام، آیه١٦٠.