اگر رسول اكرم صلى الله عليه و آله و سلم جارى كند، صد و پنجاه تازيانه مى‌زند، و حضرت اميرالمؤمنين عليه السلام صد تازيانه، و فقيه پنجاه تازيانه؟ يا اين‌كه حاكم، متصدى قوه اجراييه است و بايد حد خدا را جارى كند؛ چه رسول اللَّه صلى الله عليه و آله و سلم باشد، و چه حضرت اميرالمؤمنين عليه السلام، يا نماينده و قاضى آن حضرت در بصره و كوفه، يا فقيه عصر.

ديگر از شئون رسول اكرم صلى الله عليه و آله و سلم و حضرت امير عليه السلام اخذ ماليات، خمس، زكات، جزيه، و خراج اراضى خراجيه‌ [١] است. آيا رسول اكرم صلى الله عليه و آله و سلم اگر زكات بگيرد، چقدر مى‌گيرد؟ از يك جا، ده يك و از يك جا، بيست يك؟ حضرت اميرالمؤمنين عليه السلام خليفه شدند چه مى‌كنند؟ جنابعالى فقيه عصر و نافذ الكلمه شديد چطور؟ آيا در اين امور ولايت رسول اكرم صلى الله عليه و آله و سلم با حضرت اميرالمؤمينن عليه السلام و فقيه فرق دارد؟ خداوند متعال رسول اكرم صلى الله عليه و آله و سلم را «ولىّ» همه مسلمانان قرار داده و تا وقتى آن حضرت باشند، حتى بر حضرت امير عليه السلام ولايت دارند. پس از آن حضرت، امام بر همه مسلمانان، حتى بر امام بعد از خود ولايت دارد؛ يعنى اوامر حكومتى او درباره همه نافذ و جارى است و مى‌تواند قاضى و و الى نصب و عزل كند. همين ولايتى كه براى رسول اكرم صلى الله عليه و آله و سلم و امام در تشكيل حكومت و اجرا و تصدى اداره هست، براى فقيه هم هست. لكن فقها «ولىّ مطلق» به اين معنا نيستند كه بر همه فقهاى زمان خود ولايت داشته باشند و بتوانند فقيه ديگرى را عزل يا نصب نمايند. در اين معنا مراتب و درجات نيست كه يكى در مرتبه بالاتر و ديگرى در مرتبه پايين‌تر باشد؛ يكى و الى و ديگرى و الى‌تر باشد.

پس از ثبوت اين مطلب، لازم است كه فقها اجتماعاً يا انفراداً براى اجراى حدود و

[١]. اراضى خراجيه يا زمين‌هاى خراجى به زمين‌هايى آباد گفته مى‌شود كه مسلمانان به فرمان‌پيغمبر صلى الله عليه و آله و سلم يا امام آن را فتح كرده باشند. اين نوع زمين‌ها به تمام مسلمين تعلق دارد و خريد و فروش آن ممنوع است. حكومت اسلامى آنها را واگذار مى‌كند و در برابر استفاده از آن مالى دريافت مى‌كند كه به آن «خراج» مى‌گويند.