قوانين جزايى تا حقوق تجارت و صنعت و كشاورزى. براى قبل از انجام نكاح و انعقاد نطفه قانون دارد و دستور مى‌دهد كه نكاح چگونه صورت بگيرد، و خوراك انسان در آن هنگام يا موقع انعقاد نطفه چه باشد، در دوره شيرخوارگى چه وظايفى بر عهده پدر و مادر است و بچه چگونه بايد تربيت شود، و سلوك مرد و زن با همديگر و با فرزندان چگونه باشد. براى همه اين مراحل دستور و قانون دارد تا انسان تربيت كند؛ انسان كامل و فاضل، انسانى كه قانون متحرك و مجسم است و مجرى داوطلب و خودكار قانون است. معلوم است كه اسلام تا چه حد به حكومت و روابط سياسى و اقتصادى جامعه اهتمام مى‌ورزد تا همه شرايط به خدمت تربيت انسان مهذب و بافضيلت درآيد.

قرآن مجيد و سنت، شامل همه دستورات و احكامى است كه بشر براى سعادت و كمال خود احتياج دارد. در كافى‌ [١] فصلى است به عنوان «تمام احتياجات مردم در كتاب و سنت بيان شده است» [٢]، و «كتاب» يعنى قرآن، «تِبيانُ كُلِّ شي‌ءٍ» است‌ [٣] روشنگر همه چيز و همه امور است. امام سوگند ياد مى‌كند (طبق روايات) كه تمام آنچه ملت احتياج دارد، در كتاب و سنت هست‌ [٤]، و در اين شكى نيست.

[١]. كتاب كافى از كتب اربعه شيعه، تأليف محمد بن يعقوب كلينى، اين اثر شامل ٣٤ كتاب و ٣٢٦ باب است‌و احاديث آن را تا ٠٠٠/ ١٦ شماره كرده‌اند.

[٢]. الكافي، ج ١، ص ٥٩- ٦٢، «كتاب فضل العلم»، «بابُ الردّ إلى الكتاب و السُنَّةِ ... وجميع ما يحتاج الناسُ‌إليه إلّاوَقد جاءَ فيه كتاب أوْ سُنَّةٌ».

[٣]. اشاره است به آيه ٨٩ از سوره «نحل»: «وَ نَزَّلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ تِبْياناً لِكُلِّ شَيْ‌ءٍ ...»؛ «و ما بر تو قرآن را فرو فرستاديم، در حالى كه روشنگر هر چيز است».

[٤]. عن مُرازِمٍ، عن أبي عبداللَّه عليه السلام قال: «إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعالَى‌ أَنْزَلَ في القُرآنِ تِبْيَانَ كُلِّ شَي‌ءٍ، حَتَّى وَاللَّهِ مَا تَرَكَ اللَّهُ شَيئاً يَحتَاجُ إِلَيهِ العِبَادُ حَتَّى لَايَسْتَطِيعَ عَبْدٌ يَقُولُ لَوْ كَانَ هَذَا أُنزِلَ فِي القُرآنِ إلَّاوَقَد أَنْزَلَهُ اللَّهُ فِيهِ»؛ «امام صادق عليه السلام فرمود: خداى تبارك و تعالى بيان هر چيز را در قرآن فرو فرستاده، تا آن‌جا كه به خدا سوگند چيزى از احتياجات بندگان را فروگذار نكرده. و بنده نتواند بگويد كاش اين در قرآن آمده بود، چه همان را خدا در قرآن بيان فرموده است».

الكافي، ج ١، ص ٥٩، «كتاب فضل العلم»، «باب الرد إلى الكتاب و السنّة ...»، حديث ١.