ايران غنى بود و محصولاتش زايد بود بر آن مقدارى كه احتياج داشت؛ و [ايران‌] بايد صادركننده باشد و ما امروز واردكننده هستيم و هر چه داريم بايد از غير، از خارج بياوريم. مراتع ما را، مراتعى كه بسيار مراتع عالى است، به غير دادند. يكى از مراتعى كه كارشناسان گفتند كه بهترين مراتعى است در دنيا از حيث تربيت دام، آن را- آن طورى كه به من نوشته بودند- به ملكه انگلستان و آن شركتى كه او شريك بوده است واگذار كرده‌اند. و جنگلها را منع كردند از مردم لكن دادند به غير و به خارجيها. بالاخره مملكت ما را به يك صورت مفتضحى درآوردند كه من كراراً گفتم كه مملكت ما را خراب كردند لكن قبرستانهاى ما را آباد كردند! جوانهاى ما را در قبرستانها بردند، و مخازن ما را به خارج به غارت بردند. حالا هم كه فرار كردند، با جيب پر فرار كردند. چه خودش، چه كسانى كه مربوط به خودش بود، جيبها را پر كردند و به خارج رفتند. و مملكتى كه الآن دست شما افتاده است يك مملكتى است كه از همه چيز وارفته است. حالا بايد بسازيد. يك مملكتى است كه «اجنبى زده» بايد گفت، «جنگزده»، «زلزله زده»؛ اين بايد ساخته بشود. نه خيال كنيد كه يك قشرى بتواند؛ نه، يعنى نه حكومت مى‌تواند اين كار را بكند نه بازرگان مى‌تواند اين كار را بكند، نه كشاورز مى‌تواند. همه بايد دست به هم بدهيد كه جامعه ملى انسانى ايران ان شاء اللَّه از زير بار اين اختناق و اين گرفتاريها بيرون بيايد. دست به دست هم بدهند و اين وظيفه ملى را انجام بدهند كه مملكت خودشان را از اين انهدامى كه دارد پيدا مى‌كند نجات بدهند.

حكومت ايده آل اسلامى‌

از جمله اشخاصى كه- يعنى اصنافى كه- در اين امر خيلى [نقش‌] دارند، بازرگانها هستند. اينها هم بايد در حد خودشان تشريك مساعى بكنند. ماها موعظه بكنيم و صحبت بكنيم، و اينها، آقايان هم فعاليتهاى زيادى. از ما كار ديگرى كه ساخته نيست. ما بايد همان صحبت بكنيم، و آقايان هم فعاليت بكنند. و اميدوارم ان شاء اللَّه كه ما اگر هيچ پيروزى پيدا نكرده بوديم الّا رفتن اين طايفه، اين سلسله كافى بود برايمان؛ لكن البته الآن كافى‌