جهان بينى مادى معاصر - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٩٨
٦
مكانيسم عمومى تحولات جهان و فلسفه هگل
فلسفه «هگل»، فيلسوف معروف آلمانى (١٧٧٠-١٨٣١م) تار و پود فلسفه «ماركس» را تشكيل مى دهد، از اين جهت آگاهى از منطق هگل در مكانيسم عمومى تحولات جهان براى درك فلسفه ماركس كاملا ضرورت دارد.
نخستين اشتباه هگليسم و به دنبال آن ماركسيسم اين است كه فلسفه خود را «شدن» و ساير فلسفه ها را به «بودن» متهم مى سازند، و پيوسته جهان و جامعه را بر اساس تحول و حركت، بررسى نموده و دنيا را در مسير تغيير و توليد دائمى مى دانند و شعار آنان همان گفتار فيلسوف نامى «هراكليت» است كه مى گفت: شما هيچ گاه نمى توانيد در يك رودخانه دو بار شنا كنيد، زيرا در آن دوم نه آن رودخانه آن رودخانه است و نه آن آب، آب قبلى، و نه شناور آن شناور پيشين از اين جهت در جهان چيز ثابت وجود ندارد.
آنان در اين تحليل، دو اشتباه بزرگ را مرتكب شده اند:
١ـ «شدن» را در برابر «بودن» قرار داده، و اولى را مقابل و ضد دومى