مى گويد: ما به تجربه به دست آورديم كه مثلا فلان شىء مانند دماى زير صفر، علت يخ بستن آب، و يا حرارت صد، علت بخار شدن آب است، ولى هرگز عقل ضرورتى ميان اين دو حالت و آن دو شىء درك نمى كند، به گونه اى اگر جريان برعكس مى بود و آب در حرارت بالاى صد درجه يخ مى بست، و در دماى زير صفر تبديل به بخار مى شد، از نظر عقل اشكالى نداشت و با چنين تفسيرى كه از نظر عقل ضرورتى ميان آنچه كه علت شمرده مى شود و پديده اى كه معلول ناميده مى شود، وجود ندارد، هرگز نمى توان جهان را تفسير فلسفى كرد، و با چنين امر تجربى فلسفه به جايى نمى رسد، زيرا فلسفه به صورت تعقلى بايد انجام بگيرد، و تعقل در صورتى است كه عقل ميان دو چيز ضرورت و قطعيتى درك كند، و ضرورت فقط در تفسير جهان به شكل جهان براساس عليت حسى موجود نيست، زيرا هرگز عقل نمى گويد در دماى زير صفر، آب حتماً بايد يخ ببندد و در حرارت صد، حتماً بايد بخار شود، بلكه يخ بستن و نبستن، و يا بخار شدن و بخار نشدن در نظر عقل يكسان است، در حالى كه در تفسير منطقى، ملازمه قطعى ميان دليل و مدلول، ميان مقدمه و نتيجه وجود دارد، و عقل بر اين ضرورت حاكم و قاطع است، از اين جهت بايد پديده ها در جهان، به شكل منطقى تفسير گردند، و نظام حاكم بر ذهن، برعين نيز به همان شكل حاكم بوده و جهان نمونه ديگرى براى سير منطقى باشد.

به عبارت ديگر مهم ترين نقطه اى كه فلسفه هگل را از ديگر فلسفه ها جدا مى سازد مسئله توجيه جهان است وى معتقد است كه توجيه فلسفى جهان، در صورتى امكان پذير است كه ميان پديده ها