سيب درختى كه تازه از غنچه بيرون آمده باشد، توان پيدا كردن رنگ ها و حجم هاى گوناگون را دارد، و اين توان تحت شرايطى به شدن تبديل مى گردد و حركت در مقوله «كيف» و «كم» تحقق مى پذيرد. اين دگرگونى از آن جا كه بى گسست انجام مى گيرد، بسان تغييراتى است كه زمين با گردش خود به دور خويش، و به گرد خورشيد ايجاد مى كند اين چهار نوع حركتى است كه به ترتيبِ نام آن ها عبارت است از: حركت در كيف، در كم، در وضع، در اَين (مكان) و هر چهار حركت، حركت در عرض و حالات ظاهرى جسم است.

برداشت ماركسيسم از حركت، بيش از اين چهار نوع حركت حركات ديگر را شامل نمى شود و اين مى رساند كه انديشه ماركسيسم اين برد را ندارد كه شامل حركتى مانند حركت در جوهر شود، حركتى كه در آن جهان، هر لحظه از بيخ و بن عوض شده و طبيعت با ماده و صورت هاى خود، در حال سيلان و جريان بوده و جهان با تمام اجزا و ابعاد خود، در هر لحظه در حال نوشدن باشد تا آن جا كه بتوان گفت: «جهان طبيعت با حركت مساوى است».

علت اين كه مى گوييم انديشه ماركسيسم چنين بردى را ندارد، اين است كه او، حركت را خاصيت ماده مى شمارد، در حالى كه در حركت جوهرى، حركت مساوى با ماده و طبيعت است، نه خاصيت آن. و ماده جهان، جريان ممتدى دارد كه با سيلان خود زمان و حركت و ماده را مى سازد و توليد مى كند، تو گويى جهان، به صورت رودخانه اى عظيمى است كه از نقطه اى مى جوشد و به نقطه اى مى ريزد، و
در هر لحظه، وجودى نو، ماده اى نو، جوهرى نو، پديد مى آيد