است، زيرا براساس اين مثلث هنگامى كه دانشمندى نظرى را اظهار مى كند و آن گاه دانشمند ديگرى نظريه مخالف را عرضه مى نمايد، جدال و بحث ميان اين دو در مى گيرد و در نتيجه نقاط ضعف هر كدام روشن مى شود آن گاه نظريه سومى كه جامع نقاط مثبت هر دو نظريه است به دست مى آيد كه آن را «سنتز» مى گويند. همان طورى كه ملاحظه مى فرماييد هرانديشه اى بهوسيله انديشه قبيل نفى شده و نفى ها به طور متوالى پيش مى روند.

در جهان طبيعت پديده اى به نوبه خود به صورت «تز» در مى آيد و به سير ديالك تيكى خود ادامه مى دهد تا به پيدايش پديده نوترى كه نفى كننده پديده پپيشين است مى انجامد و تا لحظه اى كه سير تكاملى ادامه دارد هر نوى به وسيله نوترى كه از آن كامل تر است نفى مى گردد.

«انگلس» در تشريح اصل نفى در نفى بيان گسترده اى دارد توگويى مى خواهد برساند كه قانون نفى در نفى غير از اصل حركت و غير از مثلث هگل است بلكه قانونى است فلسفى و جهان شمول كه همه پديده ها را در زير پوشش خود در مى آورد آن جا كه مى نويسد:

«نفى نفى پروسه اى است كاملا ساده كه روزانه در همه جا صورت مى پذيرد... دانه جوى را در نظر مى گيريم بيليون ها دانه جو آرد تخمير پخته و سپس صرف مى شوند و اگر اين دانه جو با شرايط معمولى مواجه شود و در زمين مناسبى بيفتد در اين صورت تحت تأثير گرما و رطوبت، تغييراتى چند در آن رخ مى دهد جوانه مى زند دانه جو نفى مى شود و به جاى آن نفى اين دانه يعنى گياهى كه از دانه نشئت گرفته ظاهر مى شود.