اين است خلاصه مقصود هگل از برجسته ترين مقولات منطقى خود به نام مقوله «اندازه يا قياس». وى در اين مورد به پيچيده گويى كه رسم و شيوه اوست مى پردازد و مى گويد:

«ديالك تيك به ما نشان مى دهد كه چونى و چندى همچون هستى و نيستى، به راستى از يكديگر مستقل و اثرناپذير نيستند، بلكه هريك متضمن ديگرى است».[١]

استالين اين اصل را به نحو زير توضيح مى دهد: ديالك تيك معتقد است كه: تغييرات ناچيز و پنهان، تغييرات، آشكار، به تغييرات ريشه اى به تغييرات كيفى، منجر مى شود. در آن جا تغييرات كيفى تدريجى نيست، بلكه سريع است به صورت جهشوار.[٢]

گذار از تغييرات كيفى به تغييرات نوعى

ما فعلا با استوارى و نا استوارى اين اصل كار نداريم، زيرا در اين باره بعداً بحث مى كنيم، آنچه گفتنى است، اين كه: بايد در تبيين اين قانون، از تعبير: گذار از تغييرات كمّى به تغييرات كيفى شديداً بپرهيزيم، زيرا اين تعبير حتى در آن شاهد مثال معروف هگل (تبديل آب به بخار) درست نيست و هرگز تغييرات كمّى به تغييرات كيفى

[١] فلسفه هگل، ج ١، ص ٢٣٣ .
[٢] ماترياليسم ديالك تيك، ص ٩ .